శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
ఏకోననవతితమ సర్గము
ఉష్య రాత్రిం తు తత్రైవ గఙ్గాకూలే స రాఘవః |
భరతః కాల్యముత్థాయ శత్రుఘ్నమిదమబ్రవీత్ || ౧
శత్రుఘ్నోత్తిష్ఠ కిం శేషే నిషాదాధిపతిం గుహమ్ |
శీఘ్రమానయ భద్రం తే తారయిష్యతి వాహినీమ్ || ౨
జాగర్మి నాహం స్వపిమి తమేవార్యం విచిన్తయన్ |
ఇత్యేవమబ్రవీద్భ్రాత్తా శత్రుఘ్నోపి ప్రచోదితః || ౩
ఇతి సంవదతోరేవమన్యోన్యం నరసింహయోః |
ఆగమ్య ప్రాఞ్జలిః కాలే గుహో భరతమబ్రవీత్ || ౪
కచ్చిత్సుఖం నదీతీరేవాత్సీః కాకుత్స్థ శర్వరీమ్ |
కచ్చిత్తే సహ సైన్యస్య తావత్సర్వమనామయమ్ || ౫
గుహస్య వచనం శ్రుత్వా తత్తు స్నేహాదుదీరితమ్ |
రామస్యానువశో వాక్యం భరతోపీదమబ్రవీత్ || ౬
సుఖా న శ్శర్వరీ రాజన్! పూజితాశ్చాపి తే వయమ్ |
గఙ్గాం తు నౌభిర్బహ్వీభిర్దాశాస్సన్తారయన్తు నః || ౭
తతో గుహ స్సన్త్వరితం శ్రుత్వా భరతశాసనమ్ |
ప్రతి ప్రవిశ్య నగరం తం జ్ఞాతిజనమబ్రవీత్ || ౮
ఉత్తిష్ఠత ప్రబుధ్యధ్వం భద్రమస్తు చ వస్సదా |
నావ స్సమనుకర్షధ్వం తారయిష్యామ వాహినీమ్ || ౯
తే తథోక్తా స్సముత్థాయ త్వరితా రాజశాసనాత్ |
పఞ్చనావాం శతాన్యాశు సమానిన్యుస్సమన్తతః || ౧౦
అన్యా స్స్వస్తికవిజ్ఞేయా మహాఘంటాధరా వరాః |
శోభమానాః పతాకాభిర్యుక్తవాతాస్సుసంహతాః || ౧౧
తత స్స్వస్తికవిజ్ఞేయాం పాణ్డుకమ్బలసంవృతామ్ |
సనన్దిఘోషాం కల్యాణీం గుహో నావముపాహరత్ || ౧౨
తామారురోహ భరతశ్శత్రుఘ్నశ్చ మహాబలః |
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ యాశ్చాన్యా రాజయోషితః || ౧౩
పురోహితశ్చ తత్పూర్వం గురవో బ్రాహ్మణాశ్చ యే |
అనన్తరం రాజదారాస్తదైవ శకటాపణాః || ౧౪
ఆవాసమాదీపయతాం తీర్థం చాప్యవగాహతామ్ |
భాణ్డాని చాదదానానాం ఘోషస్త్రిదివమస్పృశత్ || ౧౫
పతాకిన్యస్తు తా నావస్స్వయం దాశైరధిష్ఠితాః |
వహన్త్యో జనమారూఢం తదా సమ్పేతురాశుగాః || ౧౬
నారీణామభిపూర్ణా స్తు కాశ్చిత్ కాశ్చిచ్చ వాజినామ్ |
కాశ్చిదత్ర వహన్తి స్మ యానయుగ్యం మహాధనమ్ || ౧౭
తా స్స్మ గత్వా పరం తీరమవరోప్య చ తం జనమ్ |
నివృత్తాః కాణ్డచిత్రాణి క్రియన్తే దాశబన్ధుభిః || ౧౮
సవైజయన్తాస్తు గజా గజారోహప్రచోదితాః |
తరన్త స్స్మ ప్రకాశన్తే సధ్వజా ఇవ పర్వతాః || ౧౯
నావస్త్వారురుహుశ్చాన్యే ప్లవైస్తేరు స్తథాపరే |
అన్యే కుమ్భఘటైస్తేరురన్యేతేరుశ్చ బాహుభిః || ౨౦
సా పుణ్యా ధ్వజినీ గఙ్గాం దాశైస్సన్తారితా స్వయమ్ |
మైత్రే ముహూర్తే ప్రయయౌ ప్రయాగవనముత్తమమ్ || ౨౧
ఆశ్వాసయిత్వా చ చమూం మహాత్మా నివేశయిత్వా చ యథోపజోషమ్ |
ద్రష్టుం భరద్వాజమృషిప్రవర్య మృత్విగ్వృతస్సన్భరతః ప్రతస్థే || ౨౨
స బ్రాహ్మణస్యాశ్రమమభ్యుపేత్య మహాత్మనో దేవపురోహితస్య |
దదర్శ రమ్యోటజవృక్షషణ్డం మహద్వనం విప్రవరస్య రమ్యమ్ || ౨౩
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకోననవతితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Ēkōnanavatitama Sargaḥ
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūlē sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnam-idam-abravīt || 1
śatrughnōttiṣṭha kiṃ śēṣē niṣādādhipatiṃ guham |
śīghram-ānaya bhadraṃ tē tārayiṣyati vāhinīm || 2
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamēvāryaṃ vicintayan |
ityēvam-abravīdbhrāttā śatrughnō'pi pracōditaḥ || 3
iti saṃvadatōrēvam-anyōnyaṃ narasinhayōḥ |
āgamya prāñjaliḥ kālē guhō bharatam-abravīt || 4
kacchitsu-khaṃ nadītīrē vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kacchittē saha sainyasya tāvatsarvam-anāmayam || 5
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snēhādu-dīritam |
rāmasyānuvaśō vākyaṃ bharatō'pīdam-abravīt || 6
sukhā na śśarvarī rājan! pūjitāścāpi tē vayam |
gaṅgāṃ tu nāubhir-bahvībhir-dāśā ssantārayantu naḥ || 7
tatō guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanam-abravīt || 8
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadram-astu ca vassa-dā |
nāva ssam-anukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9
tē tathōktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
paf̃canāvāṃ śatānyāśu samāninyus-samantataḥ || 10
anyā ssvastika-vijñēyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śōbhamānāḥ patākābhir-yuktavātās-susaṃhatāḥ || 11
tat ssvastika-vijñēyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighōṣāṃ kalyāṇīṃ guhō nāvam-upāharat || 12
tām-ārurōha bharata-śśatrughnaśca mahābalaḥ |
kāusalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayōṣitaḥ || 13
purōhitaśca tatpūrvāṃ guravō brāhmaṇāśca yē |
anantaraṃ rājadārāstadāiva śakaṭāpaṇāḥ || 14
āvāsam-ādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghōṣastri-divam-aspṛśat || 15
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśāir-adhiṣṭhitāḥ |
vahantyō janam-ārūḍhaṃ tadā sampētur-āśugāḥ || 16
nārīṇām-abhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidadra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17
tā ssma gatvā paraṃ tīram-avarōpya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍachitrāṇi kriyantē dāśabandhubhiḥ || 18
savāijayantāstu gajā gajārōhapracōditāḥ |
tarantā ssma prakāśantē sadhvajā iva parvatāḥ || 19
nāvastvāruruhuścānyē plavāistēru statthāparē |
anyē kumbhaghaṭāistēru-ranyētēruśca bāhubhiḥ || 20
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśāis-santāritā svayam |
māitrē muhūrtē prayayāu prayāgavanam-uttamam || 21
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā nivēśayitvā ca yathōpajōṣam |
draṣṭuṃ bharadvājam-ṛṣipravarya mṛtvigvṛtassan-bharataḥ pratasthē || 22
sa brāhmaṇasyāśramam-abhyupētya mahātmanō dēvapurōhitasya |
dadarśa ramyōṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkōnanavatitamasargaḥ