శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
చతురశీతితమ సర్గము
తతో నివిష్టాం ధ్వజినీం గఙ్గామన్వాశ్రితాం నదీమ్ |
నిషాదరాజో దృష్ట్వైవ జ్ఞాతీన్సన్త్వరితోబ్రవీత్ || ౧
మహతీయమితస్సేనా సాగరాభా ప్రదృశ్యతే |
నాస్యాన్తమధిగచ్ఛామి మనసాపి విచిన్తయన్ || ౨
యథా తు ఖలు దుర్బుద్ధిర్భరత స్స్వయమాగతః |
స ఏష హి మహాకాయః కోవిదారధ్వజో రథే || ౩
బన్ధయిష్యతి వా దాశానథవాస్మాన్వధిష్యతి |
అథ దాశరథిం రామం పిత్రా రాజ్యాద్వివాసితమ్ || ౪
సమ్పన్నాం శ్రియమన్విచ్ఛన్స్తస్య రాజ్ఞ స్సుదుర్లభామ్ |
భరతః కైకేయీపుత్రో హన్తుం సమధిగచ్ఛతి || ౫
భర్తాచైవ సఖాచైవ రామో దాశరథిర్మమ |
తస్యార్థకామాస్సన్నద్ధా గఙ్గానూపే ప్రతిష్ఠత || ౬
తిష్ఠన్తు సర్వే దాశాశ్చ గఙ్గామన్వాశ్రితా నదీమ్ |
బలయుక్తా నదీరక్షా మాంసమూలఫలాశనాః || ౭
నావాం శతానాం పఞ్చానాం కైవర్తానాం శతం శతం |
సన్నద్ధానాం తథా యూనాం తిష్ఠన్త్విత్యభ్యచోదయత్ || ౮
యదాదుష్టస్తు భరతో రామస్యేహ భవిష్యతి |
సేయం స్వస్తిమతీ సేనా గఙ్గామద్య తరిష్యతి || ౯
ఇత్యుక్త్వోపాయనం గృహ్య మత్స్యమాంసమధూని చ |
అభిచక్రామ భరతం నిషాదాధిపతిర్గుహః || ౧౦
తమాయాన్తం తు సమ్ప్రేక్ష్య సూతపుత్రః ప్రతాపవాన్ |
భరతాయాచచక్షేథ వినయజ్ఞో వినీతవత్ || ౧౧
ఏష జ్ఞాతిసహస్రేణ స్థపతిః పరివారితః |
కుశలో దణ్డకారణ్యే వృద్ధో భ్రాతుశ్చ తే సఖా || ౧౨
తస్మాత్పశ్యతు కాకుత్స్థ! త్వాం నిషాదాధిపో గుహః |
అసంశయం విజానీతే యత్ర తౌ రామలక్ష్మణౌ || ౧౩
ఏతత్తు వచనం శ్రుత్వా సుమన్త్రాద్భరత శ్శుభమ్ |
ఉవాచ వచనం శీఘ్రం గుహః పశ్యతు మామితి || ౧౪
లబ్ధ్వాభ్యనుజ్ఞాం సంహృష్టో జ్ఞాతిభిః పరివారితః |
ఆగమ్య భరతం ప్రహ్వో గుహో వచనమబ్రవీత్ || ౧౫
నిష్కుటశ్చైవ దేశోయం వఞ్చితాశ్చాపి తే వయమ్ |
నివేదయామస్తే సర్వే స్వకే దాసకులే వస || ౧౬
అస్తి మూలం ఫలఞ్చైవ నిషాదైస్సముపాహృతమ్ |
ఆర్ద్రం చ మాంసం శుష్కం చ వన్యం చోచ్చావచం మహత్ || ౧౭
ఆశంసే స్వాశితా సేనా వత్స్యతీమాం విభావరీమ్ |
అర్చితో వివిధైః కామై శ్శ్వ స్ససైన్యో గమిష్యసి || ౧౮
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే చతురశీతితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Caturaśītitama Sargaḥ
tatō niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |
niṣādarājō dṛṣṭvaiva jñātīnsantvaritō'bravīt || 1
mahatīyamitassēnā sāgarābhā pradṛśyatē |
nāsyāntam-adhigachāmi manasāpi vichintayan || 2
yathā tu khalu durbuddhir-bharata ssvayam-āgataḥ |
sa ēṣa hi mahākāyaḥ kōvidāradhvajō rathē || 3
bandhayiṣyati vā dāśān-athavāsmān-vadhiṣyati |
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyād-vivāsitam || 4
sampannāṃ śriyamanvichan-stasya rājña ssudurlabhām |
bharataḥ kaikēyīputrō hantuṃ samadhigachati || 5
bhartāchaiva sakhāchaiva rāmō dāśarathirmama |
tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgānūpē pratiṣṭhata || 6
tiṣṭhantu sarvē dāśāścha gaṅgāmanvāśritā nadīm |
balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7
nāvāṃ śatānāṃ paf̃chānāṃ kāivartānāṃ śataṃ śatam |
sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyachōdayat || 8
yadāduṣṭastu bharatō rāmasyēha bhaviṣyati |
sēyaṃ svastimatī sēnā gaṅgāmadya tariṣyati || 9
ityuktvōpāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |
abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10
tamāyāntaṃ tu samprēkṣya sūtaputraḥ pratāpavān |
bharatāyāchachakṣētha vinayajñō vinītavat || 11
ēṣa jñātisahasrēṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |
kuśalō daṇḍakāraṇyē vṛddhō bhrātuśca tē sakhā || 12
tasmātpasyatu kākutstha! tvāṃ niṣādādhipō guhaḥ |
asaṃśayaṃ vijānītē yatra tāu rāmalakṣmaṇāu || 13
ētattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |
uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu mām-iti || 14
labdhvābhyanujñāṃ saṃhṛṣṭō jñātibhiḥ parivāritaḥ |
āgamya bharataṃ prahvō guhō vachanam-abravīt || 15
niṣkuṭaś-chaiva dēśō'yaṃ vaf̃chitāś-chāpi tē vayam |
nivēdayāmas-tē sarvē svakē dāsakulē vasa || 16
asti mūlaṃ phalañ-chaiva niṣādāis-samupāhṛtam |
ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ chōccāvaçaṃ mahat || 17
āśasē svāśitā sēnā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |
architō vividhāiḥ kāmāi śśva ssasainyō gamiṣyasi || 18
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē caturaśītitamasargaḥ