శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
అశీతితమ సర్గము
అథ భూమిప్రదేశజ్ఞాస్సూత్రకర్మవిశారదాః |
స్వకర్మాభిరతాశ్శూరాః ఖనకా యన్త్రకాస్తథా || ౧
కర్మాన్తికాః స్థపతయః పురుషా యన్త్రకోవిదాః |
తథా వార్ధకయశ్చైవ మార్గిణో వృక్షతక్షకాః || ౨
కూపకారాస్సుధాకారార్వంశకర్మకృతస్తథా |
సమర్థా యే చ ద్రష్టారః పురతస్తే ప్రతస్థిరే || ౩
స తు హర్షాత్తముద్దేశం జనౌఘో విపులః ప్రయాన్ |
అశోభత మహావేగస్సముద్ర ఇవ పర్వణి || ౪
తే స్వవారం సమాస్థాయ వర్త్మకర్మణి కోవిదాః |
కరణైర్వివిధోపేతైః పురస్తాత్సమ్ప్రతస్థిరే || ౫
లతావల్లీ శ్చ గుల్మాంశ్చ స్థాణూనశ్మన ఏవ చ |
జనాయాంచక్రిరే మార్గం ఛిన్దన్తో వివిధాన్ద్రుమాన్ || ౬
అవృక్షేషు చ దేశేషు కేచిద్వృక్షానరోపయన్ |
కేచిత్కుఠారైష్టఙ్కైశ్చ దాత్రైశ్చిన్దన్క్వచిత్క్వచిత్ || ౭
అపరే వీరణస్తమ్భాన్బలినో బలవత్తరాః |
విధమన్తి స్మ దుర్గాణి స్థలాని చ తతస్తతః || ౮
అపరేపూరయన్కూపాన్పాంసుభి శ్శ్వభ్రమాయతమ్ |
నిమ్నభాగాన్స్తతః కేచిత్సమాన్శ్చక్రు స్సమన్తతః || ౯
బబన్ధుర్బన్ధనీయాంశ్చ క్షోద్యాన్సఞ్చుక్షుదుస్తదా |
బిభిదుర్భేదనీయాంశ్చ తాంస్తాన్దేశాన్నరా స్తదా || ౧౦
అచిరేణైవ కాలేన పరివాహాన్బహూదకాన్ |
చక్రుర్బహువిధాకారాన్ సాగరప్రతిమాన్బహూన్ || ౧౧
నిర్జలేషు చ దేశేషు ఖానయామాసురుత్తమాన్ |
ఉదపానాన్బహువిధాన్వేదికాపరిమణ్డితాన్ || ౧౨
ససుధాకుట్టిమతలః ప్రపుష్పితమహీరుహః |
మత్తోద్ఘుష్ట ద్విజగణః పతాకాభిరలఙ్కృతః || ౧౩
చన్దనోదకసంసిక్తో నానాకుసుమభూషితః |
బహ్వశోభత సేనాయాః పన్థా స్సురపథోపమః || ౧౪
ఆజ్ఞాప్యాథ యథాజ్ఞప్తి యుక్తాస్తేధికృతా నరాః |
రమణీయేషు దేశేషు బహుస్వాదుఫలేషు చ || ౧౫
యో నివేశస్త్వభిప్రేతో భరతస్య మహాత్మనః |
భూయస్తం శోభయామాసుర్భూషాభిర్భూషణోపమమ్ || ౧౬
నక్షత్రేషు ప్రశస్తేషు ముహూర్తేషు చ తద్విదః |
నివేశాన్ స్థాపయామాసుర్భరతస్య మహాత్మనః || ౧౭
బహుపాంసుచయాశ్చాపి పరిఖాపరివారితాః |
తత్రేన్ద్రకీలప్రతిమాః ప్రతోలీవరశోభితాః || ౧౮
ప్రాసాదమాలావితతా స్సౌధప్రాకారసంవృతాః |
పతాకాశోభితా స్సర్వే సునిర్మితమహాపథాః || ౧౯
విసర్పద్భిరివాకాశే విటఙ్కాగ్రవిమానకైః |
సముచ్ఛ్రితైర్నివేశాస్తే బభుశ్శక్రపురోపమాః || ౨౦
జాహ్నవీం తు సమాసాద్య వివిధద్రుమకాననామ్ |
శీతలామలపానీయాం మహామీనసమాకులామ్ || ౨౧
సచన్ద్రతారాగణమణ్డితం యథా నభః క్షపాయామమలం విరాజతే |
నరేన్ద్రమార్గస్స తథా వ్యరాజత క్రమేణ రమ్యః శుభశిల్పినిర్మితః || ౨౨
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అశీతితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Aśītitama Sargaḥ
atha bhūmipradēśajñās-sūtrakarmaviśāradāḥ |
svakarmābhiratāś-śūrāḥ khanakā yantrakāstathā || 1
karmāntikāḥ sthapatayaḥ puruṣā yantrakōvidāḥ |
tathā vārdhakayaś-caiva mārgiṇō vṛkṣatakṣakāḥ || 2
kūpakārās-sudhākārā-rvaṃśakarmakṛtastathā |
samarthā yē ca draṣṭāraḥ puratastē pratasthirē || 3
sa tu harṣāt-tam-uddēśaṃ janāughō vipulaḥ prayān |
aśōbhata mahāvēgas-samudra iva parvaṇi || 4
tē svavāraṃ samāsthāya vartmakarmaṇi kōvidāḥ |
karaṇāir-vividhōpētāiḥ purastāt-sampratasthirē || 5
latāvallī ś-ca gulmāṃś-ca sthāṇūn-aśmana ēva ca |
janāyāñcakrirē mārgaṃ chindantō vividhān-drumān || 6
avṛkṣēṣu ca dēśēṣu kēchid-vṛkṣān-arōpayan |
kēchit-kuṭhāraiṣṭaṅkāiś-ca dātrāir-chindan-kvachit-kvachit || 7
aparē vīraṇastambhān-balinō balavattarāḥ |
vidhamanti sma durgāṇi sthalāni ca tatastataḥ || 8
aparē-pūrayan-kūpān-pāṃsubhi ś-śvabhram-āyatam |
nimnabhāgān-stataḥ kēchit-samānś-cakru ssamantataḥ || 9
babandhur-bandhanīyāṃś-ca kṣōdyān-sañcukṣudustadā |
bibhidur-bhēdanīyāṃś-ca tāṃstān-dēśān-narā stadā || 10
achirēṇāiva kālēna parivāhān-bahūdakān |
chakrur-bahuvidhākārān sāgarapratimān-bahūn || 11
nirjalēṣu ca dēśēṣu khānayāmāsur-uttamān |
udapānān-bahuvidhān-vēdikāparimaṇḍitān || 12
sasudhākuṭṭimatalaḥ prapuṣpitamahīruhaḥ |
mattōdghuṣṭa dvijagaṇaḥ patākābhir-alaṅkṛtaḥ || 13
chandanōdakasasiktō nānākusumabhūṣitaḥ |
bahvaśōbhata sēnāyāḥ panthā ssurapathōpamaḥ || 14
ājñāpyātha yathājñapti yuktāstē'dhikṛtā narāḥ |
ramaṇīyēṣu dēśēṣu bahusvāduphalēṣu ca || 15
yō nivēśas-tvabhiprētō bharatasya mahātmanaḥ |
bhūyastaṃ śōbhayāmāsur-bhūṣābhir-bhūṣaṇōpamam || 16
nakṣatrēṣu praśastēṣu muhūrtēṣu ca tadvidaḥ |
nivēśān sthāpayāmāsur-bharatasya mahātmanaḥ || 17
bahupāṃsuchayāś-cāpi parikhāparivāritāḥ |
tatrēndrakīlapratimāḥ pratōlīvaraśōbhitāḥ || 18
prāsādamālā-vitatā ssāudhap rākāra-saṃvr̥ tāḥ |
pa tākā śō b b h i tā s saṛ-vē s u-n iṛ m i ta ma-hā-pa t hāḥ || 19
v i-saṛ-pa d-b b h i r-ivā-kā-śē v i-ṭaṅ-kā-g r a v i-mā-na-kā iḥ |
sam-u c-c h r̥-tā iṛ-n i-vē-śās tē ba-b b h u ś-śak-ra p u-rō-pa-māḥ || 20
jā h-na-vēēṃ t u sa-mā-sād-ya v i-v i-d h a d r u-ma kā-na-nām |
śēē-ta-lā-ma-la pā-nēē-yāṃ ma-hā-mēē-na sa-mā-k u-lām || 21
sa-can-d r a tā-rā ga-ṇa maṇ-ḍ i-taṃ-ya-t hā n ab b h ah kṣa-pā-yā-ma-ma-lam v i-rā-ja-tē |
na-rēn-d r a māṛ-gas sa ta-t hā v-y a-rā-ja-ta k r a-mē-ṇa ram-yah śu-b b h a śi l-p i n iṛ m i-tah || 22
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aśītitamasargaḥ