శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
అష్టషష్టితమ సర్గము
తేషాం హి వచనం శ్రుత్వా వసిష్ఠః ప్రత్యువాచ హ |
మిత్రామాత్యగణాన్సర్వాన్బ్రాహ్మణాంస్తానిదం వచః || ౧
యదసౌ మాతులకులే దత్తరాజ్యం పరం సుఖీ |
భరతో వసతి భ్రాత్రా శత్రుఘ్నేన సమన్వితః || ౨
తచ్ఛీఘ్రం జవనా దూతా గచ్ఛన్తు త్వరితైర్హయైః |
ఆనేతుం భ్రాతరౌ వీరౌ కిం సమీక్షామహే వయమ్ || ౩
గచ్ఛన్త్వితి తత స్సర్వే వసిష్ఠం వాక్యమబ్రవీత్ |
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్ || ౪
ఏహి సిద్ధార్థ! విజయ! జయన్తాశోక! నన్దన! |
శ్రూయతామితి కర్తవ్యం సర్వానేవ బ్రవీమి వః || ౫
పురం రాజగృహం గత్వా శీఘ్రం శీఘ్రజవై ర్హయైః |
త్యక్తశోకైరిదం వాచ్య శ్శాసనాద్భరతో మమ || ౬
పురోహిత స్త్వాం కుశలం ప్రాహ సర్వే చ మన్త్రిణః |
త్వరమాణశ్చ నిర్యాహి కృత్యమాత్యయికం త్వయా || ౭
మా చాస్మై ప్రోషితం రామం మా చాస్మై పితరం మృతమ్ |
భవన్త శ్శంసిషుర్గత్వా రాఘవాణామిమం క్షయమ్ || ౮
కౌశేయాని చ వస్త్రాణి భూషణాని వరాణి చ |
క్షిప్రమాదాయ రాజ్ఞశ్చ భరతస్య చ గచ్ఛత || ౯
దత్తపథ్యశనా దూతా జగ్ముస్స్వం స్వం నివేశనమ్ |
కేకయాం స్తే గమిష్యన్తో హయానారుహ్య సంమతాన్ || ౧౦
తతః ప్రాస్థానికం కృత్వా కార్యశేషమనన్తరమ్ |
వసిష్ఠేనాభ్యనుజ్ఞాతా దూతా స్సంత్వరితా యయుః || ౧౧
న్యన్తేనాపరతాలస్య ప్రలమ్బస్యోత్తరం ప్రతి |
నిషేవమాణా స్తే జగ్ముర్నదీం మధ్యేన మాలినీమ్ || ౧౨
తే హస్తినాపురే గఙ్గాం తీర్త్వా ప్రత్యఙ్ముఖా యయుః |
పాఞ్చాలదేశమాసాద్య మధ్యేన కురుజాఙ్గలమ్ || ౧౩
సరాంసి చ సుపూర్ణాని నదీశ్చ విమలోదకాః |
నిరీక్షమాణా స్తే జగ్ముర్దూతాః కార్యవశాద్ద్రుతమ్ || ౧౪
తే ప్రసన్నోదకాం దివ్యాం నానావిహగసేవితామ్ |
ఉపాతిజగ్ముర్వేగేన శరదణ్డాం జనాకులామ్ || ౧౫
నికూలవృక్షమాసాద్య దివ్యం సత్యోపయాచనమ్ |
అభిగమ్యాభివాద్యం తం కులిఙ్గాం ప్రావిశన్పురీమ్ || ౧౬
ఆభికాలం తతః ప్రాప్య తే బోధిభవనాచ్చ్యుతామ్ |
పితృపైతామహీం పుణ్యాం తేరురిక్షుమతీం నదీమ్ || ౧౭
అవేక్ష్యాఞ్జలిపానాంశ్చ బ్రాహ్మణన్వేదపారగాన్ |
యయుర్మధ్యేన బాహ్లీకాన్ సుదామానం చ పర్వతమ్ || ౧౮
విష్ణోః పదం ప్రేక్షమాణా విపాశాంచాపి శాల్మలీమ్ |
నదీర్వాపీ స్తటాకాని పల్వలాని సరాంసి చ || ౧౯
పశ్యన్తో వివిధాంశ్చాపి సింహావ్యాఘ్రమృగ ద్విపాన్ |
యయుః పథాతిమహతా శాసనం భర్తురీప్సవః || ౨౦
తే శ్రాన్తవాహనా దూతా వికృష్ణేన పథా తతః |
గిరివ్రజం పురవరం శీఘ్రమాసేదురఞ్జసా || ౨౧
భర్తుః ప్రియార్థం కులరక్షణార్థం భర్తుశ్చ వంశస్య పరిగ్రహార్థమ్ |
అహేడమానా స్త్వరయా స్మ దూతా రాత్ర్యాన్తు తే తత్పురమేవ యాతాః || ౨౨
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టషష్టితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Aṣṭaṣaṣṭitama Sargaḥ
tēṣāṃ hi vachanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvācha ha |
mitrāmatyagaṇānsarvānb rāhmaṇāṃstā nidaṃ vachaḥ || 1
yadasāu mātulakulē dattarājyaṃ paraṃ sukhī |
bharatō vasati bhrātrā śatrughnēna samanvitaḥ || 2
tach-chīghraṃ javanā dūtā gachantu tvaritāirhayāiḥ |
ānētuṃ bhrātarāu vīrāu kiṃ samīkṣāmahē vayam || 3
gachantviti tata ssarvē vasiṣṭhaṃ vākyam-abruvan |
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrūtvā vasiṣṭhō vākyam-abravīt || 4
ēhi siddhārtha! vijaya! jayantāśōka! nandana! |
śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvānēva bravīmi vaḥ || 5
puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavāi rhayāiḥ |
tyaktaśōkāiridaṃ vāchya śśāsanād-bharatō mama || 6
purōhita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarvē cha mantriṇaḥ |
tvaramāṇaś-cha niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7
mā chāsmai prōṣitaṃ rāmaṃ mā chāsmai pitaraṃ mṛtam |
bhavanta śśamsiṣurgatvā rāghavāṇām-imaṃ kṣayam || 8
kāuśēyāni cha vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi cha |
kṣipram-ādaya rājñāś-cha bharatasya cha gachata || 9
dattapathyāśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ nivēśanam |
kēkayāṃ stē gamiṣyantō hayānārūhya saṃmatān || 10
tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśēṣamanantaram |
vasiṣṭhēnābhyanujñātā dūtā ssaṃtvaritā yayuḥ || 11
nyantēnāparatālasya pralambasyōttaraṃ prati |
niṣēvamāṇā stē jagmurnadīṃ madhyēna mālinīm || 12
tē hastināpurē gaṅgāṃ tīrtvā pratyf̃mukhā yayuḥ |
pāñchāladēśam-āsādya madhyēna kurujāṅgalam || 13
sarāṃsi cha supūrṇāni nadīś-cha vimalōdakāḥ |
nirīkṣamāṇā stē jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14
tē prassannōdakāṃ divyāṃ nānāvihagasēvitām |
upātijagmurvēgēna śaradanḍāṃ janākulām || 15
nikūlavṛkṣam-āsādya divyaṃ satyōpayāchanam |
abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16
ābhikālaṃ tataḥ prāpya tē bōdhibhavanāch-chyutām |
pitṛpāitāmahīṃ puṇyāṃ tēru-rikṣumatīṃ nadīm || 17
avēkṣyāf̃jalipānāṃś-cha brāhmaṇānvēdapāragān |
yayurmadhyēna bāhlīkān sudāmānaṃ cha parvatam || 18
viṣṇōḥ padaṃ prēkṣamāṇā vipāśāṃchāpi śālmalīm |
nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi cha || 19
paśyantō vividhāṃś-chāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |
yayuḥ pathātimahatā śāasanaṃ bharturīpsavaḥ || 20
tē śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṭēna pathā tataḥ |
girivrajaṃ puravaraṃ śīghram-āsēdurañjasā || 21
bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuś-cha vaṃśasya parigrahārtham |
ahēḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu tē tatpuramēva yātāḥ || 22
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭaṣaṣṭitamasargaḥ