Ayodhya Kanda - Sarga 67 అయోధ్యాకాండ - సప్తషష్టితమస్సర్గః

Ayōdhyākāṇḍa - Saptaṣaṣṭitama Sargaḥ

ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā |
ayōdhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī || 1

vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyōdayē tataḥ |
samētya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ || 2

mārkaṇḍēyō'tha māudgalyō vāmadēvaśca kāśyapaḥ |
kātyāyanō gāutamaśca jābāliśca mahāyaśāḥ || 3

ētē dvijā ssahāmātyāiḥ pṛthagvā ca mudīrayan |
vasiṣṭhamēvābhimukhāḥ śrēṣṭhaṃ rājapurōhitam || 4

atītā śarvarī duḥkhaṃ yā nō varṣaśatōpamā |
asminpaf̃catvamāpannē putraśōkēna pārthivē || 5

svargataśca mahārājō rāmaścāraṇyamāśritaḥ |
lakṣmaṇaśchāpi tējasvī rāmēṇāiva gatassaha || 6

ubhau bharataśatrughnāu kēkayēṣu parantapāu |
purē rājagṛhē ramyē mātāmahaniivēśanē || 7

ikṣvākūṇāmihādyāiva kaścid-rājā vidhīyatām |
arājakaṃ hi nō rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt || 8

nārājakē janapadē vidyunmālī mahāsvanaḥ |
abhivarṣati parjanyō mahīṃ divyēna vāriṇā || 9

nārājakē janapadē bījamuṣṭiḥ prakīryatē |
nārājakē pituḥ putrō bhāryā vā vartatē vaśē || 10

nārājakē dhanaṃ chāsti nāsti bhāryā pyārājakē |
ida matyāhitaṃ chānyat-kutassatya marājakē || 11

nārājakē janapadē kārayanti sabhāṃ narāḥ |
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca || 12

nārājakē janapadē yajñaśīlā dvijātayaḥ |
satrāṇyanvāsatē dāntā brāhmaṇā ssanśitavratāḥ || 13

nārājakē janapadē mahāyajñēṣu yajvanaḥ |
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ || 14

nārājakē janapadē prabhūṭanatanartakāḥ |
utsavāśca samājāśca vardhanntē rāṣṭravardhanāḥ || 15

nārājakē janapadē siddhārthā vyavahāriṇaḥ |
kathābhir-anurajyantē kathāśīlāḥ kathāpriyāiḥ || 16

nārājakē janapadē udyānāni samāgatāḥ |
sāyāhnē krīḍituṃ yānti kumāryō hēmabhūṣitāḥ || 17

nārājakē janapadē vāhanāi ś-śīghragāmibhiḥ |
narā niryāntyāraṇyāni nārībhis-saha kāminaḥ || 18

nārājakē janapadē dhanavantassurakṣitāḥ |
śēratē vivṛtadvārāḥ kṛṣigōrakṣajīvinaḥ || 19

nārājakē janapadē baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ |
aṭanti rājamārgēṣu kuf̃jarā ṣaṣṭihāyanāḥ || 20

nārājakē janapadē śarānsantat am as-ya tām |
ś rū-ya tē ta la n iṛ g hō ṣ a i ṣ vast rāṇām u pās a nē || 21

nā rā-ja kē jana-padē vaṇ i-jō dū ra-gā-m i-nah |
gacc h-yand i kṣē-mam ad h-vānaṃ ba h u paṇ-ya samā-c i-tāḥ || 22

nā rā-ja kē jana-padē car a-t-yēē-ka-ca r ō va-śēē |
b b hā-va-yan nāt-manāt-mānaṃ-ya t r a sā-yaṅ-g r̥-h ō m u-n iḥ || 23

nā rā-ja kē jana-padē-yō-ga-kṣē-maṃ pr avar-ta-tē |
na-cā-p-y a-rā-ja kē sē-nā śat-rūn v i-ṣa-ha-tē-y u-d h i || 24

nā rā-ja kē jana-padē h r̥ṣ-ṭā iḥ par a-ma-vā-j i-b b h iḥ |
na-rās-san-yānd i sa-ha-sā ra-t hā iś-ca par i-maṇ-ḍ i-tāḥ || 25

nā rā-ja kē jana-padē na-rāś-śās-t r a-v i-śā-r a-dāḥ |
sam-va-dand ō-va-t iṣ-ṭ handē va-nē-ṣū-pa-va-nē-ṣ u-ca || 26

nā rā-ja kē jana-padē mā-l-ya-mō-da-ka da-kṣ i-ṇāḥ |
dē-va-tā-b b h-yaṛ-ca-nāṛ-t hā-ya kal-p-yandē n i-ya-tā iṛ-ja-nā iḥ || 27

nā rā-ja kē jana-padē can-da-nā-ga-r u-rū-ṣ i-tāḥ |
rā-ja-p u-t-rā v i-rā-jan-tē va-sand a i-va śā-k i-nah || 28

ya-t hā h-y a-n u-da-kā na-d-yah-ya-t hā vā-p-y a-t r̥-ṇaṃ va-nam |
a-gō-pā-lā-ya-t hā gā-vas-ta-t hā rāṣ-ṭ r am a-rā-ja-kam || 29

d h va-jō ra-t has-ya pr a-jñā-nam d hū-mō jñā-naṃ v i-b b hā-va-s ōḥ |
tē-ṣāṃ-y ō n ō d h va-j ō rā-jā sa dē-va-t vam i-t ō ga-tah || 30

nā rā-ja kē jana-padē s va-kaṃ b b h a-va-t i kas-ya-c i t |
ma t-s-yā i-va na-rā n i-t-yaṃ b b h ak-ṣa-yand i par-as-pa-ram || 31

yē h i sam-b b b h i n-na-maṛ-yā-dā nās-t i-kāś-c h i n-na-san-śa-yāḥ |
tē-'p i b b b hā-vā-ya kal-pan-tē rā-ja-daṇ-ḍa-n i-pēē-ḍ i-tāḥ || 32

ya-t hā d r̥ṣ-ṭ i ś-śarēē-ras-ya n i-t-yam ēva pr avar-ta-tē |
ta-t hā na-rēn-d r ō rāṣ-ṭ ras-ya pr a-b b b h avas-sa-t-ya-d h aṛ-ma-yōḥ || 33

rā-jā sa-t-yaṃ ca d h aṛ-maś-ca rā-jā k u-la-va-tāṃ k u-lam |
rā-jā mā-tā p i-tā cā i-va rā-jā h i-ta-ka-r ō nr̥-ṇām || 34

ya-m ō vā i-ś r a-va-ṇa ś-śak-rah va-r u-ṇaś-ca ma-hā-ba-lah |
v i-śē-ṣ-yan-tē na-rēn-d rē-ṇa v r̥ t-tē-na ma-ha-tā ta-tah || 35

a-h ō ta-ma i-vē-daṃ s-yān-na-pr a-jñā-yē-ta k iñ-ca-na |
rā-jā cēn na b b h a-vē l lō-kē v i-b b h a-ja sād h va-sā-d h u-nēē || 36

jēē-va-t-y ap i ma-hā-rā-jē ta-vā i-va va-ca-naṃ va-yam |
nā-t i-k r a-mā-ma-hē saṛ-vē vē-lāṃ p rā-p-yē-va sā-ga-rah || 37

sa na s-sa-mēē-kṣ-ya dv i-ja-vaṛ-ya v r̥ t-taṃ nr̥-pam v i-nā rāj-yam a-raṇ-ya-b b h ū-tam |
k u-mā-ram i-kṣ vā-k u-s u-taṃ va-dān-yaṃ t va-mē-va rā-jā-nam i-hā-b b h i-ṣ iñ-ca || 38

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptaṣaṣṭitamasargaḥ