అయోధ్యాకాండ - ఏకషష్టితమస్సర్గః Ayodhya Kanda - Sarga 61

Ayōdhyākāṇḍa - Ēkaṣaṣṭitama Sargaḥ

vanaṃ gatē dharmaparē rāmē ramayatāṃ varē |
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt || 1

yadyapi triṣu lōkēṣu prathitaṃ tē mahadyaśaḥ |
sānukrōśō vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ || 2

kathaṃ naravaraśrēṣṭha! putrau tau saha sītayā |
duḥkhitau sukhasaṃvr̥ddhau vanē duḥkhaṃ sahiṣyataḥ || 3

sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhōcitā |
kathamuṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyatē || 4

bhuktvāśanaṃ viśālākṣī sūpadaṃ śānvitaṃ śubham |
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītōpabhōkṣyatē || 5

gītavāditranirghōṣaṃ śrutvā śubhamaninditā |
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śrōṣyatyaśōbhanam || 6

mahēndradhvajasaṁkāśaḥ kva nu śētē mahābhujaḥ |
bhujaṃ parighasaṁkāśamupadhaya mahābalaḥ || 7

padmavarṇaṃ sukēśāntaṃ padmaniśśvāsamuttamam |
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarēkṣaṇam || 8

vajrasāramayaṃ nūnaṃ hr̥dayaṃ mē na saṃśayaḥ |
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā || 9

yattvayākaruṇaṃ karma vyapōhya mama bāndhavāḥ |
nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kr̥paṇā vanē || 10

yadi paf̃cadaśē varṣē rāghavaḥ punarēṣyati |
jahyādrājyaṃ ca kōṣaṃ ca bharatō nōpalakṣayatē || 11

bhō-ja-yand i k i la ś rād d hē kē-c i t-s vān ēva bānd h avān |
ta t ah paś-cā t-samēēkṣhandē k r̥ takāṛ-yā dv i j aṛṣab h ān || 12

ta t r a-yē g uṇavantas-ca v id vānsas-ca dv i-jā ta-yah |
na paś-cā t-tē b b h i-man-yandē s u d hām ap i s urōpamāḥ || 13

b rā h-maṇēṣ v-ap i t r̥ p tēṣ u paś-cād b b h ō k t uṃ dv i j aṛṣab hāḥ |
nā b b h-y upā i-t um alaṃ p rā jñā ś-ś r̥ṅgac-c hēdam iv aṛṣab hāḥ || 14

ēvaṃ kanēē-yasā b b h rā t rā b b h u k taṃ rāj-yaṃ v iśāmpatē |
b b h rā tā j-yēṣṭ h ō var iṣṭ haś-ca kim aṛ t h am nāvaman-s-ya tē || 15

na parēṇā-h r̥ taṃ b h akṣ-yaṃ v-yāg h rah k hād i t um icchas i |
ēvam ē tan narav-yāg h rah para lēēḍ ham na man-ya tē || 16

hav i-rāj-yaṃ p urōḍāśāḥ k uśā-yūpāś-ca k hād i rāḥ |
nāi tā n i-yā ta-yāmā n i k uṛvand i p u na ra d h varē || 17

ta t hā h-yā t tam idaṃ rāj-yaṃ h r̥ tasārāṃ s u rām iv a |
nā b b h i-mand u m alaṃ rām ō naṣṭas ō mam ivā d h var am || 18

na cē mām d h aṛṣaṇāṃ rāma saṅgacc hē d-a t-yam aṛṣaṇah |
dāra-yēn mand aram ap i sa h i k r u d d h aś-ś i tā iṛ-śarāiḥ || 19

t vāṃ t u nō t sa ha tē hand uṃ mahā t mā p i t r̥ gā uravā t |
sas ōmāṛka g ra ha gaṇaṃ na b b h as-tārā v ic i t r i tam || 20

pā ta-yē d-y ō d ivam k r u d d h as-sa t vāṃ na v-ya t i-var ta tē |
p ra-kṣō b b h a-yē d-vā ra-yē d-vā ma hēēṃ śā i la śa tā c i tā m || 21

nāivaṃ v id ham asa t-kāraṃ rāghav ō maṛṣa-y iṣ-ya t i |
ba lavā n iv a śāṛ dū l ō vā lad hē r-ab h i-maṛśanam || 22

nāi tas-ya sa h i tā lōkā b h ayaṃ k uṛ-y uṛ-m ahā mṛd hē |
ad h aṛmand v-i ha d h aṛmā t mā lōkaṃ d h aṛmēna-yō ja-yē t || 23

nan v asā u kāñcandā iṛ-bāṇāiṛ-mahāvēēṛ-y ō mahābā h uḥ |
y ugānd a iv a b h ū tā n i sāgarā n ap i n iṛ da hē t || 24

sa tā d r̥ śas-sin ha ba l ō v r̥ṣab b hākṣ ō nar aṛṣab h ah |
s va-yam ēva ha tah p i t rā ja la-jē nāt majō-ya t hā || 25

dv i-jā t i-ca r i t ō d h aṛma ś-śās t r ad r̥ṣṭas-sanā tanah |
yad i tē d h aṛma n i-ra tē t va-yā p u t rē v i-vā s i tē || 26

ga t i-rē-kā pa t iṛ-nā r-yā dv i-tēē-yā ga t i r-ā t majah |
t r̥ tēē-yā jñā ta-y ō rājan-ca t uṛ t hēē nē h a v id-ya tē || 27

ta t r a t vaṃ cāiva mē nās t i rām as-ca vanam āś r i tah |
na vanaṃ gantu m icchas i saṛva t hā n i-ha tā t va-yā || 28

ha taṃ t va-yā rāj-yam idaṃ sarāṣṭ r aṃ ha tas-ta t hā't mā sa ha mand r i b b h iś-ca |
ha tā sap u t rā s m i ha tāś-ca pā urās-s u ta ś-ca b b b hāṛ-yā ca tava p r a-h r̥ṣṭā u || 29

imāṃ g i raṃ dāruṇa śab d a saṃś r i tāṃ n i-śam-ya rājā'p i m umōca d uḥ k h i tah |
ta t as-sa śōkaṃ p rav i-vēśa pāṛ t h iv as-s vad uṣ-k r̥ taṃ cā p i p u nas-tadā smaran || 30

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkaṣaṣṭitamasargaḥ