శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
షష్ఠ సర్గము
గతే పురోహితే రామః స్నాతో నియతమానసః |
సహ పత్న్యా విశాలాక్ష్యా నారాయణముపాగమత్ || ౧
ప్రగృహ్య శిరసా పాత్రీం హవిషో విధివత్తదా |
మహతే దైవతాయాజ్యం జుహావ జ్వలితేనలే || ౨
శేషం చ హవిషస్తస్య ప్రాశ్యాశాస్యాత్మనః ప్రియమ్ |
ధ్యాయన్నారాయణం దేవం స్వాస్తీర్ణే కుశసంస్తరే || ౩
వాగ్యత స్సహ వైదేహ్యా భూత్వా నియతమానసః |
శ్రీమత్యాయతనే విష్ణో శ్శిశ్యే నరవరాత్మజః || ౪
ఏకయామావశిష్టాయాం రాత్ర్యాం ప్రతివిబుద్ధ్య సః |
అలఙ్కారవిధిం కృత్స్నం కారయామాస వేశ్మనః || ౫
తత్ర శ్రృణ్వన్సుఖా వాచ స్సూతమాగధవన్దినామ్ |
పూర్వాం సధ్యాముపాసీనో జజాప యతమానసః || ౬
తుష్టావ ప్రణతశ్చైవ శిరసా మధుసూదనమ్ |
విమలక్షౌమసంవీతో వాచయామాస స ద్విజాన్ || ౭
తేషాం పుణ్యాహఘోషోథ గమ్భీరమధురస్తదా |
అయోధ్యాం పూరయామాస తూర్యఘోషానునాదితః || ౮
కృతోపవాసం తు తదా వైదేహ్యా సహ రాఘవమ్ |
అయోధ్యానిలయశ్శ్రుత్వా సర్వః ప్రముదితో జనః || ౯
తతః పౌరజనస్సర్వశ్శ్రుత్వా రామాభిషేచనమ్ |
ప్రభాతాం రజనీం దృష్ట్వా చక్రే శోభయితుం పురీమ్ || ౧౦
సితాభ్రశిఖరాభేషు దేవతాయతనేషు చ |
చతుష్పథేషు రథ్యాసు చైత్యేష్వట్టాలకేషు చ || ౧౧
నానాపణ్యసమృద్ధేషు వణిజామాపణేషు చ |
కుటుమ్బినాం సమృద్ధేషు శ్రీమత్సు భవనేషు చ || ౧౨
సభాసు చైవ సర్వాసు వృక్షేష్వాలక్షితేషు చ |
ధ్వజా స్సముచ్ఛ్రితాశ్చిత్రాః పతాకాశ్చాభవంస్తదా || ౧౩
నటనర్తకసఙ్ఘానాం గాయకానాం చ గాయతామ్ |
మనః కర్ణసుఖా వాచ శ్శుశృవుశ్చ తతస్తతః || ౧౪
రామాభిషేకయుక్తాశ్చ కథాశ్చక్రుర్మిథో జనాః |
రామాభిషేకే సమ్ప్రాప్తే చత్వరేషు గృహేషు చ || ౧౫
బాలా అపి క్రీడమానా గృహద్వారేషు సఙ్ఘశః |
రామాభిషవసంయుక్తాశ్చక్రురేవం మిథః కథాః || ౧౬
కృతపుష్పోపహారశ్చ ధూపగన్ధాధివాసితః |
రాజమార్గః కృతః శ్రీమాన్పౌరై రామాభిషేచనే || ౧౭
ప్రకాశకరణార్థం చ నిశాగమనశఙ్కయా |
దీపవృక్షాం స్తథా చక్రురను రథ్యాసు సర్వశః || ౧౮
అలఙ్కారం పురస్యైవం కృత్వా తత్పురవాసినః |
ఆకాఙ్క్షమాణా రామస్య యౌవరాజ్యభిషేచనమ్ || ౧౯
సమేత్య సఙ్ఘశస్సర్వే చత్వరేషు సభాసు చ |
కథయన్తో మిథస్తత్ర ప్రశశంసుర్జనాధిపమ్ || ౨౦
అహో మహాత్మా రాజాయమిక్ష్వాకుకులనన్దనః |
జ్ఞాత్వా యో వృద్ధమాత్మానం రామం రాజ్యేభిషేక్ష్యతి || ౧
సర్వేప్యనుగృహీతా స్మో యన్నో రామో మహీపతిః |
చిరాయ భవితా గోప్తా దృష్టలోకపరావరః || ౨౨
అనుద్ధతమనాః విద్వాన్ధర్మాత్మా భ్రాతృవత్సలః |
యథా చ భ్రాతృషు స్నిగ్ధస్తథాస్మాస్వపి రాఘవః || ౨౩
చిరం జీవతు ధర్మాత్మా రాజా దశరథోనఘః |
యత్ప్రసాదోనభిషిక్తం తు రామం ద్రక్ష్యామహే వయమ్ || ౨౪
ఏవంవిధం కథయతాం పౌరాణాం శుశ్రువు స్తదా |
దిగ్భ్యోపి శ్రుతవృత్తాన్తా: ప్రాప్తా జానపదా జనాః || ౨౫
తే తు దిగ్భ్యః పురీం ప్రాప్తా ద్రష్టుం రామాభిషేచనమ్ |
రామస్య పూరయామాసుః పురీం జానపదా జనాః || ౨౬
జనౌఘైస్తైర్విసర్పద్భిః శుశ్రువే తత్ర నిస్వనః |
పర్వసూదీర్ణవేగస్య సాగరస్యేవ నిస్వనః || ౨౭
తతస్తదిన్ద్రక్షయసన్నిభం పురం |
దిదృక్షుభిర్జానపదైరుపాగతైః |
సమన్తత స్సస్వనమాకులం బభౌ |
సముద్రయాదోభిరివార్ణవోదకమ్ || ౨౮
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షష్ఠస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Ṣaṣṭha Sargaḥ
gatē purōhitē rāmaḥ snātō niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣō vidhivattadā |
mahatē daivatāyājyaṃ juhāva jvalitēnalē || 2
śēṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ dēvaṃ svāstīrṇē kuśasaṃstarē || 3
vāgyata ssaha vaidēhyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatanē viṣṇō śśiśyē naravarātmajaḥ || 4
ēkayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa vēśmanaḥ || 5
tatra śṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīnō jajāpa yatamānasaḥ || 6
tuṣṭāva praṇataścāiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvītō vācayāmāsa sa dvijān || 7
tēṣāṃ puṇyāhaghōṣō'tha gambhīramadhurastadā |
ayōdhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghōṣānunāditaḥ || 8
kṛtōpavāsaṃ tu tadā vaidēhyā saha rāghavam |
ayōdhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramuditō janaḥ || 9
tataḥ pāurajanas-sarvaśśrutvā rāmābhiṣēcanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakrē śōbhayi tuṃ purīm || 10
sitābhraśikharābhēṣu dēvatāyatanēṣu ca |
catuṣpat h ēṣu rat h yāsu caityēṣvaṭṭālakēṣu ca || 11
nānāpaṇyasamṛd d hēṣu vaṇijāmāpaṇēṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛd d hēṣu śrēēma t su b h avanēṣu ca || 12
sab h āsu cāiva sarvāsu vṛkṣēṣvālaks i tēṣu ca |
d h vajā ssamucchritāśc i t rāḥ pa tākāścāb h avans tadā || 13
naṭanar takasaṅg h ānāṃ gāyakānāṃ ca gāya tām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca ta tasta tah || 14
rāmāb h iṣēkayuk tāśca ka t hāścakrurm i t h ō janāḥ |
rāmāb h iṣēkē samprāp tē cat varēṣu gr̥ h ēṣu ca || 15
bā lā ap i krēēḍamānā gr̥ h ad vārēṣu saṅg h aśah |
rāmāb h iṣavasam-yuk tāścakrurēvaṃ m i t h aḥ ka t hāḥ || 16
kr̥ tapuṣpōpa h āraśca d h ūpagand h ād h ivās i taḥ |
rājamārgah kr̥ tah śrēēmānpāurāi rāmāb h iṣēcanē || 17
prakāśakaraṇāṛt h aṃ ca n iśāgamanaśāṅkayā |
dēēpavṛkṣāṃs ta t h ā cakruranu ra t h yāsu sarvaśah || 18
alaṅkāraṃ purasyāivaṃ kr̥ t vā ta tpuravās inah |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yāuvarāj-yāb h iṣēcanam || 19
samē t-ya saṅg h aśassarvē cat varēṣu sab h āsu ca |
ka t h ayan tō m i t h astat ra praśaśaṃsurjanād h ipam || 20
ahō mahā tmā rājāya-mikṣvākukulanandanah |
jñā t vā yō vṛd d hamā tmānaṃ rāmaṃ rāj-yē'b h iṣēkṣ-ya t i || 21
sarvē'pyanugṛ hēē tā smō yannō rāmō mahēēpa t iḥ |
cirā-ya b h av i tā gōp tā dṛṣṭalōkaparāvarah || 22
anud d h a tamatāḥ v id vānd h aṛmā t mā b h rā tṛvatsalah |
ya t h ā ca b h rā tṛṣu sn ig d h asta t h āsmāsvap i rāghavah || 23
ciraṃ jēēva tu d h aṛmā t mā rājā daśara t h ōnaghah |
ya tpra sādō'nab h iṣik taṃ tu rāmaṃ drakṣyāma hē va yam || 24
ēvaṃv id h am ka t h aya tāṃ pāurāṇāṃ śuśṛvu s tadā |
d ig b h yō'p i śru tavṛ t tān tāh prāp tā jānapadā janāḥ || 25
tē tu d ig b h yaḥ purēēṃ prāp tā drakṣuṃ rāmāb h iṣēcanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purēēṃ jānapadā janāḥ || 26
janāug h āi s tāiṛv isarpad b h iḥ śuśṛvē tat ra n is vanah |
parvasūdēēṛṇavēgasya sāgaras-yēva n is vanah || 27
ta tasta d indrakṣay asann ib h am puraṃ
didṛkṣub h iṛjānapadāiru pāga tāiḥ |
samanta ta ssasvanamā k u laṃ b b h āu
samudrayādōb h irivārṇavōdakam || 28
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṣṭhasargaḥ