అయోధ్యాకాండ - షట్త్రింశస్సర్గః Ayodhya Kanda - Sarga 36

Ayōdhyākāṇḍa - Ṣaṭṭriṃśa Sargaḥ

tatassumantramaikṣvākaḥ pēēḍitōtra pratijñayā |
sabāṣpamatiniśśvasya jagādēdaṃ punaḥ punaḥ || 1

sūta! ratnasusampūrṇā caturvidhabalā camūḥ |
rāghavasyānuyātrārthaṃ kṣipraṃ prativid h ēēyatām || 2

rūpājēēvāśca vādinyō vaṇijaśca mahādhanāḥ |
śōbhayantu kumārasya vāhinēēṃ suprasāritāḥ || 3

yē cāina m upajēēvanti ramatē yāiśca vēēryataḥ |
tēṣāṃ bahuvidhaṃ dattvā tānapyatra niyōjaya || 4

āyud hāni ca mukhyāni nāgarā śśakaṭāni ca |
anugachantu kākutsthaṃ vyād hāścāraṇya gōcarāḥ || 5

nighnan mr̥gān kuñjarāṃśca pibanścāraṇyakaṃ madhu |
nadēēśca vivid hāḥ paśyan na rājyasya smariṣyati || 6

dhānyakōśaśca yaḥ kaścidd hanakōśaśca māmaka ḥ |
tāu rāmamanugachētāṃ vasantaṃ nirjanē vanē || 7

yajan puṇyēṣu dēśēṣu visr̥jaṃ ścāptadakṣiṇāḥ |
r̥ṣibhiśca samāgamya pravatsyati sukhaṃ vanē || 8

bharataśca mahābāhur-ayōd h-yāṃ pālayiṣyati |
sarvakāmāiḥ saha śrēēmān rāma ḥ saṃsād h-yatām iti || 9

ēvaṃ bruvati kākutsthē kaikēyyā bhaya m āgatam |
mukhaṃ cāpyagamacchōṣaṃ svaras-cāpi nyarud h-yata || 10

sā vi ṣaṇṇā ca santrastā mukhēna pariśuṣyatā |
rājānam ēvābhimuk hēē kaikēyēē vāk-yam abravēēt || 11

rāj-yaṃ gatajanaṃ sā d h ō! pēē tam anḍāṃ s u rām iv a |
n i-rā s vād-ya ta maṃ śū n-yaṃ b h ara t ō nā b h i-pa t-syatē || 12

kāikē-y-yāṃ m u k tala-j-jā-yāṃ vadand-yām a t i-dāruṇām |
rājā daśara t h ō vāk-yam uvācā-ya ta lōcanām || 13

vahan taṃ kiṃ t uda s i māṃ n i-y u j-ya d h u r i mā h i tē |
anāṛ-yē! k r̥ t-yam ārab d h aṃ kiṃ na pūṛvam upā r ud h aḥ || 14

tas-yāi ta t-k rō d h as am-y u k tam u k taṃ śru t vā varāṅganā |
kāikē-yēē d v i-g uṇaṃ k r u d d hā rājānam ida m abravēēt || 15

vāiva vanśē sagarō j-yēṣṭ h aṃ p u t r am upā r ud h a t |
asamañja i t i k h-yā taṃ ta t hā'yaṃ gantu m aṛ has i || 16

ē vam u k t ō d h i g i t-yēva rājā daśara t h ō'bravēēt |
v rēēḍ i taś-ca janas-saṛva s-sā ca taṃ nāv a-bu d d h-ya ta || 17

ta t ra vṛd d h ō mahāmā t r as-s id d hāṛ t h ō nāma nāma tah |
śuc i r-ba h u-ma t ō rājñah kāikē-yēē m ida m abravēēt || 18

asamañjō gṛ hēē t vā t u k rēēḍa tah pa t h i bā lakān |
sar a-y vāḥ p rakṣ i pan nap s u ram a tē tēna d ur ma t iḥ || 19

taṃ dṛṣṭ vā nāgarās-sarvē k r̥ d d hā rājānam abr u van |
asamañjaṃ vṛṇēēṣ vāi kam as mān vā rāṣṭ ravaṛ d h ana || 20

tān uvāca ta t ō rājā k i n n i m i t tam idaṃ b h a-yam |
tāś-cā p i rājñā sam p r̥ṣṭā vāk-yaṃ p rak r̥ ta-yō'br u van || 21

dak rēēḍa tas-t vēṣa nah p u t rān bā lā n u d b h rānta cē tanah |
sar a-y vāṃ p rakṣ i pan mā uṛ k h-yād a t u lāṃ p rēē t i m aś n u tē || 22

sa tā sāṃ vacanaṃ śru t vā p rak r̥ tēēnāṃ narād h i pah |
taṃ ta t-yā jā h i taṃ p u t raṃ tēṣāṃ pr i-yac i-kēēṛṣa-yā || 23

taṃ-yānaṃ śēēg h r am ā rōp-ya sab hāṛ-yaṃ sapar icc h adam |
yāva j-jēēvaṃ v i-vā s-yō'yam i t i s vān an vaśā t-p i tā || 24

sa p hā lap iṭakaṃ gṛ h-ya g i r i d uṛgāṇ-y a-lōḍa-ya t |
d iśa s-saṛvās-t v an u-car an sa ya t hā pāpa kar ma k r̥ t || 25

it-yēnam a t-yaja d rājā sagarō vāi s ud hāṛ m i kah |
rāmah k i m ak arō t-pāpaṃ-yē nāivam u par u d d h-ya tē || 26

na h i kañcana paś-yāmō rāghavas-yā g uṇaṃ va-yam |
d uṛ la b h ō h-yas-ya n i-ra-ya ś-śaśāṅkas-yēva kal maṣam || 27

at h avā dēv i! dōṣaṃ t vaṃ kañc i t-paś-yas i rāghavē |
tam ad ya brū h i ta t t vēna tadā rām ō v i-vā s-ya tām || 28

ad uṣṭas-ya h i san t-yāgah sa t-pa t hē n i-ra tas-ya ca |
n iṛ-da hē dap i śak ras-ya d-y u t iṃ d h aṛma n i-rō d h a nā t || 29

tad alaṃ dēv i rāmas-ya śr i-yā v i-ha ta-yā t va-yā |
lōka tō'p i h i tē rakṣ-yah par i-vādah śu b hānanē || 30

śru t vā t u s id d hāṛ t h a vacō rājā ś rān ta tara s vanah |
śōkā-pa ha ta-yā vācā kāikē-yēē m ida m abravēēt || 31

ē tad vacō nēcc h as i pāpa vṛ t tē! h i taṃ na jānā s i mamā t manō vā |
āst hā-ya māṛgaṃ k r̥ paṇaṃ k u cēṣṭā cēṣṭā h i tē sā d h u pa t hād a-pē tā || 32

an u-v r a j iṣ-yām-y aham ad ya rāmaṃ
rāj-yaṃ par i t-yaj-ya s u k ham d h anaṃ ca |
sa hāiva rājñā b h ara tēna ca t vaṃ
ya t hā s u k ham b h uṅkṣ va c i rā-ya rāj-yam || 33

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṭṭriṃśasargaḥ