Ayodhya Kanda - Sarga 19 అయోధ్యాకాండ - ఏకోనవింశస్సర్గః

Ayōdhyākāṇḍa - Ēkōnavimśa Sargaḥ

tadapriyamammitraghnō vacanaṃ maraṇōpamam |
śrutvā na vivyathē rāmaḥ kaikēyīṃ cēdamabravīt || 1

ēvamastu gamiṣyāmi vanaṃ vastumahaṃ tvitaḥ |
jaṭājinadharō rājñaḥ pratijñāmanupālayan || 2

idaṃ tu jñātumicchāmi kimarthaṃ māṃ mahīpatiḥ |
nābhinandati durdharṣō yathāpūrvamarindamaḥ || 3

manyurna ca tvayā kāryō dēvi! brūmi tavāgrataḥ |
yāsyāmi bhava suprītā vanaṃ cīrajaṭādharaḥ || 4

hitēna guruṇā pitrā kṛtajñēna nr̥pēṇa ca |
niyujyamānō visrabdhaḥ kiṃ na kuryāmahaṃ priyam || 5

alēēkaṃ mānasam tvēkam hr̥dayam dahatēēva mē |
svayam yannāha māṃ rājā bharatasyābhiṣēcanam || 6

ahaṃ hi sītāṃ rājyaṃ ca prāṇāniṣṭāndhanāni ca |
hṛṣṭō bhrātrē svayaṃ dadyāṃ bharatāyāpracōditaḥ || 7

kiṃ punarmmanujēndrēṇa svayaṃ pitrā pracōditaḥ |
tava ca priyakāmārthaṃ pratijñāmanupālayan || 8

tadāśvāsaya hīmaṃ tvaṃ kinvidaṃ yanmahīpatiḥ |
vasudhāsaktanayanō mandamaśrūṇi muñcati || 9

gacchantu caivānayituṃ dūtāśśrīghrajavāirhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādadyaiva nr̥paśāsanāt || 10

daṇḍakāraṇyamēṣō'hamitō gacchāmi satvaraḥ |
avicārya piturvākyaṃ samā vastuṃ caturdaśa || 11

sā hṛṣṭā tasya tadvākyaṃ śrutvā rāmasya kaikayī |
prasthānaṃ śraddadhānā hi tvarayāmāsa rāghavam || 12

ēvaṃ bhavatu yāsyanti dūtā śśrīghrajavāirhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādupāvartayituṃ narāḥ || 13

tava tvahaṃ kṣamaṃ manyē nōtsukasya vilambanam |
rāma! tasmādita śśīghraṃ vanaṃ tvaṃ gantumarhasi || 14

vrīḍānvita s-svayaṃ yacca nr̥pas-tvāṃ nā b h i-b b hāṣa tē |
nāi ta t kiñcin nar aś rēṣṭ h a! man-yurēṣōpanēē-ya tām || 15

yāva t t vaṃ na vanaṃ-yā tah p urādas mād ab h i t varan |
p i tā tāvan na tē rāma! snās-ya tē b h ōkṣ-ya tē'p i vā || 16

d h i k-kaṣṭ am i t i n iḥ-ś vas-ya rājā śōkapar ipl u tah |
mūṛc h i tō n-yapa t a t tasm i n-paṛ-yan kē hē mab h ūṣ i tē || 17

rāmō'p-y u t t hāp-ya rājānaṃ kāikē-y-yāb h i-pra cōd i tah |
kaśa-yēva ha tō vā jēē vanaṃ gantuṃ k r̥ ta t varah || 18

tadap r i-yam anāṛ-yā-yā vacanaṃ dāruṇōda-yam |
śru t vā ga tav-ya t h ō rām ah kāikē-yēēṃ vāk-yam abravēēt || 19

nāha m aṛ t h aparō dēv i! lōk am āv as t u m u t sa hē |
v id d h i mām r̥ṣ i b h i s t u l-yaṃ kēva laṃ d h aṛm am āst h i tam || 20

yad at ra b h ava tah kiñcic-c h ak-yaṃ kaṛ t uṃ pri-yaṃ mayā |
prāṇānap i par i t-yaj-ya saṛva t hā k r̥ tam ēva ta t || 21

na h-ya tō d h aṛmacaraṇaṃ kiñc id as t i mahā t tar am |
ya t hā p i tar i śuś r ūṣā tas-ya vā vacana k r i-yā || 22

an u k tō'p-ya t rab h ava tā b h ava t-yā vacanād aham |
vanē va t-s-yām i v i-ja nē vaṛṣāṇēē h a ca t urdaśa || 23

na nūnaṃ ma y i kāikay i! kiñc id āśan sasē g uṇam |
yadrājānam avōcast vaṃ māmēś vara tarā sa tēē || 24

yāvan mā taram āp nacc hē sēē tāṃ cān u-na-yām-yaham |
ta tō'd-yāiva gam iṣ-yām i danḍakānāṃ mahad vanam || 25

b h ara t ah pā la-yēd rāj-yaṃ śuś r ūṣēcca p i t uṛ ya t hā |
ta t hā b h ava t-yā kaṛ tav-yaṃ sa h i d h aṛma s-sanā tan aḥ || 26

sa rāmas-ya vacah śr̥ t vā b hṛśaṃ d uḥ k h a ha tah p i tā |
śōkād aśakn uvan vak t uṃ p rar urōda mahās vanam || 27

vand i t vā caraṇāu rām ō v i saññas-ya p i t us ta t hā |
kāikē-y-yāś-cāp-yanāṛ-yā-yāḥ n iṣ-papa t a mahād-y u t iḥ || 28

sa rāmah p i taraṃ kr̥ t vā kāikē-yēēṃ ca prada kṣ iṇam |
n iṣ-k r am-yān taḥ p urā t-tasmā t s vaṃ dadarśa s u hṛj-janam || 29

taṃ bāṣpapar ipūṛṇākṣah pṛṣṭ h a tō'n u-jagāma ha |
lakṣmaṇah par amak-k r̥ d d h a s-s u m i t rānan d avar d h anah || 30

ab h iṣēc an i-kaṃ b hāṇḍaṃ kr̥ t vā rām ah prada kṣ iṇam |
śanāiṛ-jagāma sāpēkṣō dṛṣṭ iṃ ta t rāv i-cā la-yan || 31

na cās-ya mahā tēēṃ lakṣmēēṃ rāj-yanāśōpa kaṛṣa t i |
lōkakāntas-ya kānta t vācc hēē tar aś mē r iv a kṣapā || 32

na vanaṃ gantu kāmas-ya t-yaja taś-ca vasund h arām |
saṛva lōkā t i-gas-yēva lakṣ-ya tē ci t tav i-k r i-yā || 33

pra t i-ṣ id d h a śu b h aṃ c h a t raṃ v-yajanē ca s va-laṅkr̥ tē |
v i-saṛja y i t vā s va janam ra t h am pāurāms ta t hā janān || 34

d hāra-yan manasā d uḥ k h am ind r i-yāṇ i n i-gṛ h-ya ca |
prav i-vēśā t m avānvēś ma mā t ur apr i-yaśan s i-vān || 35

saṛvō'h-yab h i-janas-ś rēēmā n ś rēēma tas-sa t-yavād i nah |
nā lakṣa-ya ta rāmas-ya kiñc id ā kāram ānanē || 36

uc i taṃ ca mahābā h uṛ-na ja hāu haṛṣ am ā t manah |
śārad as-sam u dēēṛṇāṃśuś-candras tēja ivā tmajam || 37

vācā mad h u-ra-yā rāmas saṛvaṃ sam māna-yañ-janam |
mā t us-samēēpaṃ d hēē rā tmā prav i-vēśa mahā-yaśāḥ || 38

taṃ g uṇāi s-sama tāṃ p rāp tō b h rā tā v ip u lav i-k r amah |
sāum i t r i r-an u-vav rā ja d hāra-yan d uḥ k ham ā t majam || 39

prav iś-ya vēśmā' t i-b hṛśaṃ m udānv i tam
samēēkṣ-ya tāṃ cāṛ t h av i-pa t t im āga tām |
na cāiva rāmō't r a jagāma v i-k r i-yāṃ
su hṛj-janas-yā t mav i-pa t t i-śāṅka-yā || 40

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkōnavimśasargaḥ