శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
ఏకోనవింశత్యుత్తరశతతమ సర్గము
అనసూయా తు ధర్మజ్ఞా శ్రుత్వా తాం మహతీం కథామ్ |
పర్యష్వజత బాహుభ్యాం శిరస్యాఘ్రాయ మైథిలీమ్ || ౧
వ్యక్తాక్షరపదం చిత్రం భాషితం మధురం త్వయా |
యథా స్వయంవరం వృత్తం తత్సర్వం హి శ్రుతం మయా || ౨
రమేహం కథయా తే తు దృఢం మధురభాషిణి |
రవిరస్తఙ్గతశ్శ్రీమానుపోహ్య రజనీం శివామ్ || ౩
దివసం ప్రతికీర్ణానామాహారార్థం పతత్రిణామ్ |
సన్ధ్యాకాలే నిలీనానాం నిద్రార్థం శ్రూయతే ధ్వనిః || ౪
ఏతే చాప్యభిషేకార్ద్రా మునయః కలశోద్యతాః |
సహితా ఉపవర్తన్తే సలిలాప్లుతవల్కలాః || ౫
ఋషీణామగ్నిహోత్రేషు హుతేషు విధిపూర్వకమ్ |
కపోతాఙ్గారుణో ధూమో దృశ్యతే పవనోద్ధతః || ౬
అల్పపర్ణా హి తరవో ఘనీభూతాస్సమన్తతః |
విప్రకృష్టేన్ద్రియే దేశేస్మిన్న ప్రకాశన్తి వై దిశః || ౭
రజనీచరసత్త్వాని ప్రచరన్తి సమన్తతః |
తపోవనమృగా హ్యేతే వేదితీర్థేషు శేరతే || ౮
సమ్ప్రవృత్తానిశా సీతే నక్షత్రసమలఙ్కృతా |
జ్యోత్స్నాప్రావరణశ్చన్ద్రో దృశ్యతేభ్యుదితోమ్బరే || ౯
గమ్యతామనుజానామి రామస్యానుచరీ భవ |
కథాయన్త్యా హి మధురం త్వయాహం పరితోషితా || ౧౦
అలఙ్కురు చ తావత్త్వం ప్రత్యక్షం మమ మైథిలి |
ప్రీతిం జనయ మే వత్సే దివ్యాలఙ్కారశోభితా || ౧౧
సా తథా సమలఙ్కృత్య సీతా సురసుతోపమా |
ప్రణమ్య శిరసా తస్యై రామం త్వభిముఖీ యయౌ || ౧౨
తథా తు భూషితాం సీతాం దదర్శ వదతాం వరః |
రాఘవః ప్రీతిదానేన తపస్విన్యా జహర్ష చ || ౧౩
న్యవేదయత్తతస్సర్వం సీతా రామాయ మైథిలీ |
ప్రీతిదానం తపస్విన్యా వసనాభరణస్రజమ్ || ౧౪
ప్రహృష్టస్త్వభవద్రామో లక్ష్మణశ్చ మహారథః |
మైథిల్యాస్సత్క్రియాం దృష్ట్వా మానుషేషు సుదుర్లభామ్ || ౧౫
తతస్తాం శర్వరీం ప్రీతః పుణ్యాం శశినిభాననః |
అర్చితస్తాపసై స్సిద్ధైరువాస రఘునన్దనః || ౧౬
తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయామభిషిచ్య హుతాగ్నికాన్ |
ఆపృచ్ఛేతాం నరవ్యాఘ్రౌ తాపసాన్వనగోచరాన్ || ౧౭
తావూచుస్తే వనచరాస్తాపసా ధర్మచారిణః |
వనస్య తస్య సఞ్చారం రాక్షసైస్సమభిప్లుతమ్ || ౧౮
రక్షాంసి పురుషాదాని నానారూపాణి రాఘవ |
వసన్త్యస్మిన్మహారణ్యే వ్యాలాశ్చ రుధిరాశనాః || ౧౯
ఉచ్ఛిష్టం వా ప్రమత్తం వా తాపసం ధర్మచారిణమ్ |
అదన్త్యస్మిన్మహారణ్యే తాన్నివారయ రాఘవ || ౨౦
ఏష పన్థా మహర్షీణాం ఫలాన్యాహరతాం వనే |
అనేన తు వనం దుర్గం గన్తుం రాఘవ తే క్షమమ్ || ౨౧
ఇతీవ తైః ప్రాఞ్జలిభిస్తపస్విభిర్ద్విజైః కృతస్వస్త్యయనః పరన్తపః |
వనం సభార్యః ప్రవివేశ రాఘవస్సలక్ష్మణస్సూర్య ఇవాభ్రమణ్డలమ్ || ౨౨
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే శ్రీమద్వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే చతుర్వింశత్సహస్రికాయాం సంహితయాం శ్రీమదయోధ్యాకాణ్డే ఏకోనవింశత్యుత్తరశతతమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Ēkōnaviḿśatyuttaraśatatama Sargaḥ
anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām |
paryaṣvajata bāhubhyāṃ śirasyāghrāya maithilīm || 1
vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā |
yathā svayaṃvaraṃ vṛttaṃ tatsarvaṃ hi śrutaṃ mayā || 2
ramēhaṃ kathayā tē tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi |
ravirastaṅgataś-śrīmānupōhya rajanīṃ śivām || 3
divasaṃ pratikīrṇānām-āhārārtthaṃ patatriṇām |
sandhyākālē nilīnānāṃ nidrārtthaṃ śrūyatē dhvaniḥ || 4
ētē cāpyabhiṣēkārdrā munayaḥ kalaśōdyatāḥ |
sahitā upavartantē salilāplutavalkalāḥ || 5
ṛṣīṇām-agnihōtrēṣu hutēṣu vidhipūrvakam |
kapōtāṅgāruṇō dhūmō dṛśyatē pavanōddhataḥ || 6
alpaparṇā hi taravō ghanībhūtāssamantataḥ |
viprakṛṣṭēndriyē dēśēsmin-na prakāśanti vai diśaḥ || 7
rajanīcharasattvāni pracharanti samantataḥ |
tapōvanamṛgā hyētē vēdītīrtthēṣu śēratē || 8
sampravṛttāniśā sītē nakṣatrasamalaṅkṛtā |
jyōtsnāprāvaraṇaś-candrō dṛśyatē'bhyuditōmbarē || 9
gamyatāmanu-jānāmi rāmasyānucharī bhava |
kathāyantyā hi madhuraṃ tvayāhaṃ paritōṣitā || 10
alaṅkuru cha tāvattvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili |
prīt iṃ janaya mē vatsē divyālaṅkāraśōbh i tā || 11
sā tathā samalaṅkṛtya sītā surasutōpamā |
praṇamya śirasā tasyāi rāmaṃ tvabh imukhī yayāu || 12
tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ varaḥ |
rāghavaḥ prīt i dānēna tapasv i nyā jaharṣa cha || 13
nyavēdayattatassarvaṃ sītā rāmāya maithilī |
prīt i dānaṃ tapasv i nyā vasanābharaṇasrajam || 14
prahṛṣṭastvabhavadrāmō lakṣmaṇaśca mahārathaḥ |
maith i lyāssatkr i yāṃ dṛṣṭvā mānuṣēṣu sudurlabhām || 15
tatastāṃ śarvarīṃ prītaḥ puṇyāṃ śaśinibhānanaḥ |
architastāpasāi ssiddhāir-uvāsa raghunanadanaḥ || 16
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyām-abh iṣ i ch-ya hutāgn i kān |
āpṛcchētāṃ naravyāghrāu tāpasān-vanagōcharān || 17
tāvūchustē vanacharāstāpasā dhar-machāriṇaḥ |
vanasya tasya saf̃chāraṃ rākṣasāis-samabh i plutam || 18
rākṣāṃs i puruṣādān i nānārūpāṇ i rāghava |
vasant-yasm in-mahāraṇyē vyālāścha rudhirāśanāḥ || 19
ucch i ṣṭaṃ vā pramat-taṃ vā tāpasaṃ dhar-machār iṇam |
adant-yasm in-mahāraṇyē tānn ivāraya rāghava || 20
ēṣa panthā maharṣīṇāṃ phalān-yāharatāṃ vanē |
anēna tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava tē kṣamam || 21
itīva tāiḥ prāñjalibhistapasvibhirdvijāiḥ kr̥tasvastyayanaḥ parantapaḥ |
vanaṃ sabhāryaḥ pravivēśa rāghavassalakṣmaṇas-sūrya ivābhramanḍalam || 22
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkōnaviḿśatyuttaraśatatamasargaḥ