అయోధ్యాకాండ - అష్టాదశోత్తర శతతమ స్సర్గః Ayodhya Kanda - Sarga 118

Ayōdhyākāṇḍa - Aṣṭādaśōttaraśatatama Sargaḥ

sātvevamuktā vaidēhī anasūyānasūyayā |
pratipūjya vacō mandaṃ pravaktumupacakramē || 1

naitadāścaryamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣasē |
viditantu mamāpyētadyathā nāryāḥ patir-guruḥ || 2

yadyapyēṣa bhavēdbhartā mamāryē vṛttavarjitaḥ |
advaidham-upacartavyastathāpyēṣa mayā bhavēt || 3

kiṃ punaryō guṇaś lāghya ssānukrōśō jitēndriyaḥ |
stthirānurāgō dharāmātmā mātṛvat-pitṛvat-priyaḥ || 4

yāṃ vṛttiṃ vartatē rāmaḥ kāusalyāyāṃ mahābalaḥ |
tāmēva nṛpanārīṇām-anyāsāmapi vartatē || 5

sakṛd-dṛṣṭāsvapi striṣu nṛpēṇa nṛpavatsalaḥ |
mātṛvadvartatē vīrō mānam-utsṛjya dharmajñaḥ || 6

āgacchaantyāśca vijanaṃ vanam-ēvaṃ bhayāvaham |
samāhitaṃ mē śvaśrvā ca hṛdayē taddhṛtaṃ mahat || 7

pāṇipradānakālē cha yatpurātvagni saannidhāu |
anuśiṣṭā jananyāsmi vākyaṃ tadapi mē dhṛtam || 8

navīkṛtaṃ tu tadsarvaṃ vākyāistē dharmacāriṇi |
patiśuśrūṣaṇānnāryāstapō nānyadvidhīyatē || 9

sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svargē mahīyatē |
tathā-vṛttiścha yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam || 10

variṣṭhā sarvanārīṇām-ēṣā cha divi dēvatā |
rōhiṇī na vinācandraṃ muhūrtamapi dṛśyatē || 11

ēvaṃ-vidhāśca pravarāḥ striyō bhartṛ-dṛḍhavratāḥ |
dēvalōkē mahīyaantē puṇyēna svēna karmaṇā || 12

tatō'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvōktaṃ sītayā vachaḥ |
śirasyāghrāya cōvāca maithilīṃ harṣayant-yuta || 13

niyamāir-vivadhāirāptaṃ tapō hi mahadast i mē |
tatsaṃśritya balaṃ sītē chandayē tvāṃ śucivratē || 14

upapannaṃ manōjñaṃ cha vachanaṃ tava maithili |
prītā cāsmyucitaṃ kiṃ tē karavāṇi bravīhi mē || 15

syāstadvachanaṃ śrutvā vismitā mandavismayā |
kṛtam-ity-abravīs-sītā tapōbala-samanvitām || 16

sā tvēvam-uktā dharmajñā tayā prītatarābhavat |
saphalaṃ ca praharṣaṃ tē hanta sītē! karōm-yaham || 17

idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇān i cha |
aṅgarāgaṃ cha vaidēhi mahārhaṃ chānulēpanam || 18

mayā dattam-idaṃ sītē tava gātrāṇi śōbhayēt |
anurūpam-asaṅkliṣṭaṃ nityam-ēva bhaviṣyati || 19

aṅgarāgēṇa divyēna liptāṅgī janakātmajē! |
śōbhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīr-viṣṇum-avyayam || 20

sā vastram-aṅgarāgaṃ cha bhūṣaṇān i srajastathā |
maithilī prat i jagrāha prīt idānam-anuttamam || 21

pratigr̥hya cha tatsītā prīt idānaṃ yaśasvinī |
śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapōdhanām || 22

tatthā sītām-upāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā |
vachanaṃ praṣṭumārēbhē kāf̃chit-priyakathāmanu || 23

svayam varē kila prāptā tvam-anēna yaśasvinā |
rāghavēṇēt i mē sitē! kathā śrutimupāgatā || 24

tāṃ kathāṃ śrōtum-icchāmi vistarēṇa cha maithili! |
yathānu-bhūtaṃ kārtsnyēna tanmē tvaṃ vaktum-arhasi || 25

ēvamuktā tu sā sītā tāṃ tatō dharmacāriṇīm |
śrūyatām-iti cōktvā vāi kathayāmāsa tāṃ kathām || 26

mithilādhipatir-vīrō janakō nāma dharmavit |
kṣatradharmē hyabhiratō nyāyataśśāst i mēdinīm || 27

tasya lāṅgalahasta-nya karṣataḥ kṣētramanḍalam |
ahaṃ k i lōtth i tā bh i tvā jagatīṃ nṛpatēssutā || 28

sa māṃ dṛṣṭvā narapat i r-muṣṭ iv i kṣēpa-tat-paraḥ |
pāṃsukuṇṭh i tasarvāṅgīṃ janakō vismitō'bhavat || 29

anapatyēna cha snēhād-aṅkam-ārōpya cha svayam |
mamēyaṃ tanayēt-yuktvā snēhō mayi nipātitaḥ || 30

antarikṣē cha vāg-uktā-prat imāmānuṣī kila |
ēvam-ētannarapatē! dharmēṇa tanayā tava || 31

tatāḥ prahṛṣṭō dharmātmā pitā mē mithilādhipaḥ |
avāptō vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ || 32

dattā chāsmīṣṭavaddēvyāi jyēṣṭhāyāi puṇyakar-maṇā |
tayā sambhāvitā chāsm i snigdhayā mātṛsāuhr̥dāt || 33

patisaṃyōga-sulabhaṃ vayō dṛṣṭvā tu mē pitā |
cintām-abhyagammad-dhīnō v i ttanāśādivādhanaḥ || 34

sadṛśāc-chāpakṛṣṭācca lōkē kanyāpitā janāt |
pradharṣaṇām-avāpnōt i śakrēṇāp i samō bhuv i || 35

tāṃ dharṣaṇāmadūrastthāṃ dṛṣṭvā cātmani pārthivaḥ |
chintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavō yathā || 36

ayōn i jāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagacchadvic i ntayan |
sadṛśaṃ chānurūpaṃ cha mahīpālaḥ pat iṃ mama || 37

tasya buddhir-iyaṃ jātā chintayānasya santatam |
svayam varaṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīt i dhīmataḥ || 38

mahāyajñē tadā tasya varuṇēna mahātmanā |
dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī chākṣayasāyakāu || 39

asaf̃chālyaṃ manuṣyāiścha yaatnēnāp i cha gāuravāt |
tanna śaktā namay i tuṃ svapnēṣvapi narādhipāḥ || 40

taddhanuḥ prāpya mē pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā |
samavāyē narēndrāṇāṃ pūrvam-āmantrya pārthivān || 41

idaṃ cha dhanu-rudyam-ya saj-yaṃ yaḥ kurutē naraḥ |
tasya mē duhitā bhār-yā bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 42

tacca dṛṣṭvā dhanu-śśrēṣṭhaṃ gāuravād-girisaannibhama |
abhivādya nṛpā jagmur-aśaktā-stasya tōlanē || 43

sudīrghasya tu kālasya rāghavō'yaṃ mahādyutiḥ |
viśvāmitrēṇa sahitō yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 44

lakṣmaṇēna saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ |
viśvāmitrastu dharāmātmā mama pitrā supūjitaḥ || 45

prōvāca pitaraṃ tatra bhrātarāu rāmalakṣmaṇāu |
sutāu daśarathas-yēmāu dhanur-darśakāṅkṣiṇāu |
dhanur-darśaya rāmāya rājaputrāya dāivikam || 46

ity-uktastēna viprēṇa taddhanus-samupānayat || 47

nimēṣāntara-mātrēṇa tadānam-ya mahābalaḥ |
jyāṃ samārōpya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān || 48

tēna pūrayatā vēgānm-adhyē bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ |
tasya śabdō bhavad-bhīmaḥ patitasyāśanēriva || 49

tatō'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisaandhinā |
niścitā dātum-udyamya jalabhājanam-uttamam || 50

dīyamānāṃ na tu tadā prat i jagrāha rāghavaḥ |
av i jñāya pit uś-c-ha-n-da-ma-yō-d h-yā-d h i-pa-tēēḥ pr a-b b b h ōḥ || 51

ta-ta ś-ś va-ś u-ra-mā-ma-n t-r-ya v r̥-d-d haṃ daśara t h am n r̥-pa m |
ma-ma p i-t-rā t va-ha m da t-tā rā-mā-ya v i-d i-tā t-ma-nē || 52

ma-ma ca i-vā-n u-jā sā-d h vēē ūṛ-m i-lā p r i-ya daṛ-śa-nā |
b b b hāṛ-yaṛ-t hē la-k-ṣ-ma-ṇas-yā-p i p i-t-rā da t-tā ma-ma s va-ya m || 53

ē-vaṃ da t-tā-s-m i rā-mā-ya ta-dā tas-m i n-s va-ya m-va-rē |
a-n u-ra-k-tā-s-m i d h aṛ-mē-na pa-t iṃ vēēṛ-ya-va-tāṃ va-ra m || 54

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭādaśōttaraśatatamasargaḥ