Ayodhya Kanda - Sarga 117 అయోధ్యాకాండ - సప్తదశోత్తరశతతమస్సర్గః

Ayōdhyākāṇḍa - Saptadaśōttaraśatatama Sargaḥ

rāghava stvatha yātēṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārōcayadvāsaṃ kāraṇairbahubh istadā || 1

iha mē bharatō dṛṣṭō mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca mē smṛtiranvēt i tān-nityamanuśōchataḥ || 2

skandhāvāranivēśēna tēna tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣāiśca upamardaḥ kṛtō bhṛśam || 3

tasmād-anyatra gacchāma iti saf̃chintya rāghavaḥ |
prāt i ṣṭ h a ta sa vaidēhyā lakṣmaṇēna ca saṅgataḥ || 4

sō'trērāśramam-āsādya taṃ vavandē mahāyaśāḥ |
taṃ chāpi bhagavānatriḥ putravat-pratyapadyata || 5

svayam-ātitthyam-ādiśya saṛvam-anyatsu-satkr̥tam |
sāumit r iṃ cha mahābhāgāṃ sītāṃ cha samasāntvayat || 6

patnīṃ cha samanuprāptāṃ vṛddhām-āmantrya satkr̥tām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ saṛvabhūtahitē rataḥ || 7

anasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmachāriṇīm |
pratigr̥hṇīṣva vaidēhīm-abravīdr̥ṣisattamaḥ |
rāmāya chāchachakṣē tāṃ tāpasīṃ dharmachāriṇīm || 8

daśa varṣāṇ-yanāvr̥ṣṭyā dagdhē lōkē nirantaram |
yayā mūlaphalē sṛṣṭē jāhnavī cha pravart i tā || 9

ugrēṇa tapasā yuktā niyamāiś-chāp-yalaṅkr̥tā |
daśa varṣa sahāsrāṇ i tayā taptaṃ mahattapaḥ || 10

anasūyā vrata i s-snātā pratyūhāśca nivartitāḥ |
dēvakāryanimittaṃ cha yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri ssēyaṃ mātēva tē'nagha || 11

tām-imāṃ saṛvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīm |
abhigacchatu vaidēhī vṛddhām-akrōdhanāṃ sadā |
anasūyēt i yā lōkē karmabh iḥ khyāt imāgatā || 12

ēvaṃ bruvāṇaṃ tam-r̥ṣiṃ tatthety-uktvā sa rāghavaḥ |
sītām-uvāca dharmajñām-idaṃ vachanm-uttamam || 13

rājaputri! śrutam-idaṃ munērasya samēritam |
śrēyō'rttham-ātmana-śśīghram-abhigaccha tapasvinīm || 14

sītā tvētad-vacha-śśrutvā rāghavasya hitāiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñām-abhicakrāma maithilī || 15

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
sa t a tam vēpamānāṅgēēṃ pr a-vā-tē ka-da-lēēṃ ya-t hā || 16

tāṃ t u sēē-tā ma-hā-b b b hā-gā-ma-na-sū-yāṃ pa-t i-v r a-tām |
a-b b b h-y a-vā-da-ya-da-v-ya-g rā s vaṃ-nā-ma sa-m u-dā-ha-ra t || 17

a-b b b h i-vā-d-ya ca va i-dē-hēē tā-pa-sēēṃ tā-ma-n i n-d i-tām |
ba-d-d hāñ-ja-l i-p u-ṭā h r̥ṣ-ṭā pa-r-ya-p r̥-c-c-ha-da-na-ma-yam || 18

ta-tas sēē-tāṃ ma-hā-b b b hā-gāṃ d r̥ṣ-ṭ vā tāṃ d h aṛ-ma-cā-r i-ṇēēm |
sā n-t-va-yan-t-ya-b r a-vēē-d-d h r̥ṣ-ṭā d iṣ-ṭ-yā d h aṛ-ma-ma-vēē-k-ṣa-sē || 19

t-ya-k-t vā jñā-t i ja-naṃ sēē-tē mā-na-ma-r̥-d-d haṃ ca b b b hā-m i-n i |
a-va-r u-d-d haṃ va-nē rā-maṃ d iṣ-ṭ-yā t va-ma-n u-gac-c-ha-s i || 20

na-ga-ra-s-t h ō va-na-s-t h ō vā pā-p ō vā ya-d i vā ś u-b b b h ah |
yā-sāṃ s-t-rēē-ṇāṃ p r i-y ō b b b h aṛ-tā tā-sāṃ lō-kā ma-hō-da-yāḥ || 21

d uś-śēē-lah kā-ma-v r̥ t-t ō vā d h a-na iṛ-vā pa-r i-vaṛ-j i-tah |
s-t-rēē-ṇā-māṛ-ya s va-b b b hā-vā-nāṃ pa-ra-maṃ dā i-va-taṃ pa-t iḥ || 22

nā-t ō v i-śiṣ-ṭ am paś-yā-m i bā-n-d h a-vam v i-m r̥-śan-t-y a-ham |
saṛ-va-t r a yō-g-yam va i-dē-h i! ta-pah k r̥-ta-m i-vā-v-ya-yam || 23

na t-vē-va-ma-va-gac-c-ha-n-t i g u-ṇa dō-ṣa-ma-sa t-t-s-r i-yah |
kā-ma va k-ta-v-ya h r̥-da-yā b b b h aṛ-t r̥ na-t hā-ś-ca-ra-n-t i yāḥ || 24

p rā-p-n u-va n-t-y a-ya-śaś-cā i-va d h aṛ-ma b b b h r aṃ-śaṃ ca ma i-t h i-l i |
a-kāṛ-ya va-śa-ma-pā-n-nāḥ s-t-r i-y ō yāḥ k h a-l u ta-d-v i-d hāḥ || 25

t va-d-v i-d hās-t u g u-ṇā iṛ-y u k-tā d r̥ṣ-ṭ a lō-ka pa-rā-va-rāḥ |
s-t-r i-yas s vaṛ-gē ca-r iṣ-yan-t i ya-t hā d h aṛ-ma k r̥-tas-ta-t hā || 26

ta-dē-va-mē-naṃ t va-ma-n u-v r a-tā sa-tēē pa-t i-v r a-tā-nāṃ sa-ma-yā-n u-vaṛ-t i-nēē |
b b b b h a-va sva-b b b h aṛ-t u s-sa-ha d h aṛ-ma-cā-r i-ṇēē ya-śaś-ca d h aṛ-maṃ ca ta-ta s-sa-mā-p-s-ya-s i || 27

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptadśōttaraśatatamasargaḥ