శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
ఏకాదశ సర్గము
తం మన్మథశరైర్విద్ధమం కామవేగవశానుగమ్ |
ఉవాచ పృథివీపాలం కైకేయీ దారుణం వచః || ౧
నాస్మి విప్రకృతాదేవ కేనచిన్నావమానితా |
అభిప్రాయస్తు మే కశ్చిత్తమిచ్ఛామి త్వయా కృతమ్ || ౨
ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజానీష్వ యది త్వం కర్తుమిచ్ఛసి |
అథ తద్వ్యాహరిష్యామి యదభిప్రార్థితం మయా || ౩
తామువాచ మహాతేజాః కైకేయీమీషదుత్స్మితః |
కామీ హస్తేన సంగృహ్య మూర్ధజేషు శుచిస్మితామ్ || ౪
ఆవలిప్తే న జానాసి త్వత్తః ప్రియతరో మమ |
మనుజో మనుజవ్యాఘ్రాద్రామాదన్యో న విద్యతే || ౫
తేనాజయ్యేన ముఖ్యేన రాఘవేణ మహాత్మనా |
శపే తే జీవనార్హేణ బ్రూహి యన్మనసేచ్ఛాసి || ౬
యం ముహూర్తమపశ్యంస్తు న జీవేయమహం ధ్రువమ్ |
తేన రామేణ కైకేయి! శపే తే వచనక్రియామ్ || ౭
ఆత్మనా వాత్మజైశ్చాన్యైర్వృణేయం మనుజర్షభమ్ |
తేన రామేణ కైకేయి! శపే తే వచనక్రియామ్ || ౮
భద్రే హృదయమప్యేతదనుమృశోద్ధరస్వ మే |
ఏతత్సమీక్ష్య కైకేయి! బ్రూహి యత్సాధు మన్యసే || ౯
బలమాత్మని జానన్తీ న మాం శఙ్కితుమర్హసి |
కరిష్యామి తవ ప్రీతిం సుకృతేనాపి తే శపే || ౧౦
సా తదర్థమనా దేవీ తమభిప్రాయమాగతమ్ |
నిర్మాధ్యస్థ్యాచ్చ హర్షాచ్చ బభాషే దుర్వచం వచః || ౧౧
తేన వాక్యేన సంహృష్టా తమభిప్రాయమాగతమ్ |
వ్యాజహార మహాఘోరమభ్యాగతమివాన్తకమ్ || ౨౨
యథా క్రమే శపసి వరం మమ దదాసి చ |
తచ్ఛృణ్వన్తు త్రయస్త్రింశద్దేవాస్సాగ్నిపురోగమాః || ౧౩
చన్ద్రాదిత్యౌ నభశ్చైవ గ్రహా రాత్ర్యహనీ దిశః |
జగచ్చ పృథివీ చేయం సగన్ధర్వా సరాక్షసా || ౧౪
నిశాచరాణి భూతాని గృహేషు గృహదేవతా! |
యాని చాన్యాని భూతాని జానీయుర్భాషితం తవ || ౧౫
సత్యసన్ధో మహాతేజాః ధర్మజ్ఞః సుసమాహితః |
వరం మమ దదాత్యేష తన్మే శ్రృణ్వన్తు దైవతాః || ౧౬
ఇతి దేవీ మహేష్వాసం పరిగృహ్యాభిశస్య చ |
తతః పరమువాచేదం వరదం కామమోహితమ్ || ౧౭
స్మర రాజన్ పురావృత్తం తస్మిన్ దైవాసురే రణే |
తత్ర చాచ్యావయచ్ఛత్రుస్తవ జీవితమన్తరా || ౧౮
తత్ర చాపి మయా దేవ యత్త్వం సమభిరక్షితః |
జాగ్రత్యా యతమానాయాస్తతో మే ప్రాదదా వరౌ || ౧౯
తౌ తు దత్తౌ వరౌ దేవ నిక్షేపౌ మృగయామ్యహమ్ |
తథైవ పృథివీపాల సకాశే సత్యసఙ్గర || ౨౦
తత్ ప్రతిశ్రుత్య ధర్మేణ న చేద్దాస్యసి మే వరమ్ |
అద్యైవ హి ప్రహాస్యామి జీవితం త్వద్విమానితా || ౨౧
వాఙ్మాత్రేణ తదా రాజా కైకేయ్యా స్వవశే కృతః |
ప్రచస్కన్ద వినాశాయ పాశం మృగ ఇవాత్మనః || ౨౨
తతః పరమువాచేదం వరదం కామమోహితమ్ |
వరౌ యౌ మే త్వయా దేవ! తదా దత్తౌ మహీపతే || ౨౩
తౌ తావదహమద్యైవ వక్ష్యామి శృణు మే వచః |
అభిషేకసమారమ్భో రాఘవస్యోపకల్పితః || ౨౪
అనేనైవాభిషేకేణ భరతో మేభిషిచ్యతామ్ |
యో ద్వితీయో వరో దేవ దత్తః ప్రీతేన మే త్వయా || ౨౫
తదా దైవాసురే యుద్ధే తస్య కాలోయమాగత |
నవ పఞ్చ చ వర్షాణి దణ్డకారణ్యమాశ్రితః || ౨౬
చీరాజినజటాధారీ రామో భవతు తాపసః |
భరతో భజతామద్య యౌవరాజ్యమకణ్టకమ్ || ౨౭
ఏష మే పరమః కామో దత్తమేవ వరం వృణే |
అద్య చైవ హి పశ్యేయం ప్రయాన్తం రాఘవం వనమ్ || ౨౮
స రాజరాజః భవ సత్యసఙ్గరః
కులం చ శీలం చ హి రక్ష జన్మ చ |
పరత్రవాసే హి వదన్త్యనుత్తమం
తపోధనాస్సత్యవచో హితం నృణామ్ || ౨౯
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకాదశస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Ēkādaśa Sargaḥ
taṃ manmathaśarāirviddhamaṃ kāmavēgavaśānugam |
uvāca pṛthivīpālaṃ kaikēyī dāruṇaṃ vacaḥ || 1
nāsmi viprakṛtādēva kēnacinnāvamānitā |
abhiprāyastu mē kaścittamicchāmi tvayā kṛtam || 2
pratijñāṃ pratijānīṣva yadi tvaṃ kartumicchasi |
atha tadvyāhariṣyāmi yadabhiprārthitaṃ mayā || 3
tāmuvāca mahātējāḥ kaikēyīmīṣadutsmitaḥ |
kāmī hastēna saṅgṛhya mūrdhajēṣu śucismitām || 4
āvaliptē na jānāsi tvattaḥ priyatarō mama |
manujō manujavyāghrādrāmādanyō na vidyatē || 5
tēnājayyēna mukhyēna rāghavēṇa mahātmanā |
śapē tē jīvanārhēṇa brūhi yanmanasēcchāsi || 6
yaṃ muhūrtamapaśyaṃstu na jīvēyamahaṃ dhruvam |
tēna rāmēṇa kaikēyi! śapē tē vacanakriyām || 7
ātmanā vātmajāiścānyāirvṛṇēyaṃ manujarṣabham |
tēna rāmēṇa kaikēyi! śapē tē vacanakriyām || 8
bhadrē hr̥dayamapyē tadanumṛśōd d harasva mē |
ē tatsamēēkṣ-ya kāikēy i! brū h i ya t sā d h u man-yasē || 9
ba lam ā tman i jānā n tēē na māṃ śāṅk i t um arhasi |
kar iṣ-yām i tava prēēt iṃ su-kr̥ tēnā p i tē śapē || 10
sā tadar t h amanā dēvēē tam ab h iprā-yam āga tam |
n ir mād h-yas t h-yācca haṛṣācca b b hāṣē d uṛvacaṃ vacah || 11
tēna vāk-yēna saṃhṛṣṭā tam ab h iprā-yam āga tam |
v-yāja hāra mahāg h ōram ab h-yāga tam ivān takam || 12
ya t hā k r amē śapas i varaṃ mama dadāsi ca |
tac-chr̥ṇvan t u t ra-yas t r in śad-dēvās sāgn ip u rōgamāḥ || 13
candrād i t-yāu na b h aś-cāiva gra hā rā t r-ya h anēē d iśah |
jagacca pr̥ t h ivēē cē-yaṃ sagand h ar vā sarākṣasā || 14
n iśācarāṇ i b h ū tān i gr̥ h ēṣu gr̥ h adēva tā! |
yān i cān-yān i b h ū tān i jānēē-y uṛ b b hāṣ i taṃ tava || 15
sa t-yasa n d h ō mahā tējāḥ d h aṛma jñah susamā h i tah |
varaṃ mama dadā t-yēṣa tan mē śr̥ṇvan t u dāiva tāḥ || 16
it i dēvēē ma hēṣ vāsaṃ par igṛ h-yāb h iśas-ya ca |
ta taḥ par am uvācēdaṃ varadaṃ kām amō h i tam || 17
smara rājan p u rā vṛ t taṃ tasm i n dāivāsurē raṇē |
ta t ra cāc-yāva yac-cha t r u s tava jēēv i tam an tarā || 18
ta t ra cā p i ma-yā dēva ya t t vaṃ samab h irakṣ i tah |
jāgra t-yā ya tamāna-yās-ta tō mē prādadā varāu || 19
tāu tu da t tāu varāu dēva n i-kṣēpāu mṛga-yām-ya ham |
ta t hāiva pr̥ t h ivēēpā la sakāśē sa t-yasaṅgara || 20
ta t pra t i-śrut-ya d h aṛmēna na cēd dā s-yas i mē varam |
ad-yāiva h i pra hās-yām i jēēv i taṃ t vadv imān i tā || 21
vāng mā t rēna tadā rājā kāikē-y-yā s vavaśē kr̥ tah |
pracaskan da v ināśā-ya pāśaṃ mṛga ivā tmanah || 22
ta taḥ par am uvācēdaṃ varadaṃ kām amō h i tam |
varāu yāu mē t va-yā dēva! tadā da t tāu ma hēēpa tē || 23
tāu tāvad aham ad-yāiva vakṣyām i śr̥ṇ u mē vacah |
ab h iṣēkasamāram b h ō rāghavas-yōpakal-p i tah || 24
anēnāivāb h iṣēkēna b h ara t ō mē'b h iṣ i-cyatām |
yō dv i tēē-yō varō dēva da t tah prēē tēna mē t va-yā || 25
tadā dāivāsurē y u d d hē tas-ya kā lō'yam āga taḥ |
nava pañca ca vaṛṣāṇ i danḍakāraṇ-yam āśr i tah || 26
cēērāji najaṭād hā rēē rāmō b h ava t u tāpasah |
b h ara t ō b h aja tām ad ya yāuvarāj-yam akaṇṭakam || 27
ēṣa mē par amaḥ kāmō da t tām ēva varaṃ vṛṇē |
ad ya cāiva h i paś-yē-yaṃ pra-yāntaṃ rāghavaṃ vanam || 28
sa rājarāj ah b h ava sa t-yasaṅgarah
k u lam ca śēē lam ca h i rakṣa janma ca |
para t ravāsē h i vadan t-yan u t tamaṃ
tapōd h anās-sa t-yavacō h i taṃ nr̥ṇām || 29
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkādaśasargaḥ