శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
సప్తోత్తరశతతమ సర్గము
పునరేవం బ్రువాణం తం భరతం లక్ష్మణాగ్రజః |
ప్రత్యువాచ తత శ్శ్రీమాన్ జ్ఞాతిమధ్యేభిసత్కృతః || ౧
ఉపపన్నమిదం వాక్యం యత్త్వమేవమభాషథాః |
జాతః పుత్రో దశరథాత్కైకేయ్యాం రాజసత్తమాత్ || ౨
పురా భ్రాతః పితా న స్స మాతరం తే సముద్వహన్ |
మాతామహే సమాశ్రౌషీద్రాజ్యశుల్కమనుత్తమమ్ || ౩
దైవాసురే చ సఙ్గ్రామే జనన్యై తవ పార్థివః |
సమ్ప్రహృష్టో దదౌ రాజా వరమారాధితః ప్రభుః || ౪
తతస్సా సమ్ప్రతిశ్రావ్య తవ మాతా యశస్వినీ |
అయాచత నరశ్రేష్ఠం ద్వౌ వరౌ వరవర్ణినీ || ౫
తవ రాజ్యం నరవ్యాఘ్ర మమ ప్రవ్రాజనం తథా |
తౌ చ రాజా తదా తస్యై నియుక్తః ప్రదదౌ వరౌ || ౬
తేన పిత్రాహమప్యత్ర నియుక్తః పురుషర్షభ |
చతుర్దశ వనే వాసం వర్షాణి వరదానికమ్ || ౭
సోహం వనమిదం ప్రాప్తో నిర్జనం లక్ష్మణాన్వితః |
సీతయా చాప్రతిద్వన్ద్వ స్సత్యవాదే స్థితః పితుః || ౮
భవానపి తథేత్యేవ పితరం సత్యవాదినమ్ |
కర్తుమర్హతి రాజేన్ద్ర క్షిప్రమేవాభిషేచనాత్ || ౯
ఋణాన్మోచయ రాజానం మత్కృతే భరత ప్రభుమ్ |
పితరం చాపి ధర్మజ్ఞం మాతరం చాభినన్దయ || ౧౦
శ్రూయతే హి పురా తాత శ్రుతిర్గీతా యశస్వినా |
గయేన యజమానేన గయేష్వేవ పిత్రూన్ప్రతి || ౧౧
పున్నామ్నో నరకాద్యస్మాత్పితరం త్రాయతే సుతః |
తస్మాత్పుత్ర ఇతి ప్రోక్తః పిత్రూన్యత్పాతి వా సుతః || ౧౨
ఏష్టవ్యా బహవః పుత్రా గుణవన్తో బహుశ్రుతాః |
తేషాం వై సమవేతానామపి కశ్చిద్గయాం వ్రజేత్ || ౧౩
ఏవం రాజర్షయ స్సర్వే ప్రతీతా రాజనన్దన |
తస్మాత్రాహి నరశ్రేష్ఠ పితరం నరకాత్ప్రభో || ౧౪
అయోధ్యాం గచ్ఛ భరత ప్రకృతీరనురఞ్జయ |
శత్రుఘ్నసహితో వీర సహ సర్వైర్ద్విజాతిభిః || ౧౫
ప్రవేక్ష్యే దణ్డకారణ్యమహమప్యవిలమ్బయన్ |
ఆభ్యాన్తు సహితో రాజన్ వైదేహ్యా లక్ష్మణేన చ || ౧౬
త్వం రాజా భరత! భవ స్వయం నరాణాం వన్యానామహమపి రాజరాణ్మృగాణామ్ |
గచ్ఛ త్వం పురవరమద్య సమ్ప్రహృష్టస్సంహృష్టస్త్వహమపి దణ్డకాన్ప్రవేక్ష్యే || ౧౭
ఛాయాం తే దినకరభాః ప్రబాధమానాం వర్షత్రం భరత! కరోతు మూర్ధ్ని శీతామ్ |
ఏతేషామహమపి కాననద్రుమాణాం ఛాయాం తామతిశయినీం సుఖీ శ్రయిష్యే || ౧౮
శత్రుఘ్నః కుశలమతిస్తు తే సహాయస్సౌమిత్రిర్మమ విదితః ప్రధానమిత్రమ్ |
చత్వారస్తనయవరా వయం నరేన్ద్రం సత్యస్థం భరత చరామ మా విషీద || ౧౯
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తోత్తరశతతమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Saptōttaraśatatama Sargaḥ
punarēvaṃ bruvāṇaṃ taṃ bharataṃ lakṣmaṇāgrajaḥ |
pratyuvāca tata śśrīmān jñātimadhyē'bhisatkr̥taḥ || 1
upapannam-idaṃ vākyaṃ yattvam-ēvam-abhāṣathāḥ |
jātaḥ putrō daśarathāt-kaikēyyāṃ rājasattamāt || 2
purā bhrātaḥ pitā na ssa mātaraṃ tē samudvahan |
mātāmahē samāśrāuṣīd-rājyaśulkam-anuttamam || 3
dāivāsurē ca saṅgrāmē jananyāi tava pārthivaḥ |
samprahr̥ṣṭō dadāu rāmarādhitaḥ prabhuḥ || 4
tatassā sampratiśrāvya tava mātā yaśasvinī |
ayāchata naraśrēṣṭhaṃ dvāu varāu varavarṇinī || 5
tava rājyaṃ naravyāghra mama pravrājanaṃ tathā |
tāu ca rājā tadā tasyāi niyuktaḥ pradadāu varāu || 6
tēna pitrāham-apy-atra niyuktaḥ puruṣarṣabha |
chaturdaśa vanē vāsaṃ varṣāṇi varadānikam || 7
sōhaṃ vanam-idaṃ prāptō nirjanaṃ lakṣmaṇānvitaḥ |
sītayā chā-pratidvandva ssatyavādē stthitaḥ pituḥ || 8
bhavān-api tathēty-ēva pitaraṃ satyavādinam |
kartum-arhati rājēndra kṣipram-ēvābhiṣēchanāt || 9
ṛṇānmōchaya rājānaṃ matkr̥tē bharata prabhum |
pitaraṃ chāpi dharmajñaṃ mātaraṃ chābhinandaya || 10
śrūyatē hi purā tāta śrutir-gītā yaśasvinā |
gayēna yajamānēna gayēṣvēva pitr̥̄n-prati || 11
punnāmnō narakād-yasmāt-pitaraṃ trāyatē sutaḥ |
tasmāt-putra iti prōktaḥ pitr̥̄n-yatpāti vā sutaḥ || 12
ēṣṭavyā bahavaḥ putrā guṇavantō bahuśrutāḥ |
tēṣāṃ vāi samavētānām-api kaśchid-gayāṃ vrajēt || 13
ēvaṃ rājarṣaya ssarvē pratītā rājanandana |
tasmāt-trāhi naraśrēṣṭha pitaraṃ narakāt-prabhō || 14
ayōdhyāṃ gaccha bharata prakr̥tī-ranurañjaya |
śatrughna-sahitō vīra saha saṛvāir-dvijātibhiḥ || 15
pravēkṣyē daṇḍakāraṇyam-aham-apy-avilambayan |
ābhyāntu sahitō rājan vaidēhyā lakṣmaṇēna ca || 16
tvaṃ rājā bharata! bhava svayaṃ narāṇāṃ vanyānām-aham-api rājarāṇmr̥gāṇām |
gaccha tvaṃ puravaram-adya samprahr̥ṣṭas-saṃhṛṣṭastvahamp-api daṇḍakān-pravēkṣyē || 17
chāyāṃ tē dinakarabhāḥ prabādhamānāṃ varṣatraṃ bharata! karōtu mūrdhni śītām |
ētēṣām-aham-api kānanadrumāṇāṃ chāyāṃ tāmat i śayinīṃ sukhī śray i ṣyē || 18
śatrughnaḥ kuśalamati-stu tē sahāya-ssāumit rirmama viditaḥ pradhānamit ram |
chatvāras-tanayavarā vayaṃ narēndraṃ satyastthaṃ bharata charāma mā viṣīda || 19
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptōttaraśatatamasargaḥ